Collages van een verdwenene

recensie Elk kunstwerk, ongeacht het gekozen medium, is in zekere mate de weerslag van des kunstenaars privé-obsessies, angsten en onverwerkte verleden. Niet voor niets geldt de wijsheid an unhappy childhood is a writer's goldmine. Lezers en andere kunstbeschouwers zullen zich in hun oordeel over die kunst doorgaans echter weinig gelegen laten liggen aan haar autobiografische oorsprong, en terecht.

Het ligt natuurlijk ietsje anders als de kunstwerken in kwestie gemaakt zijn door jouw geliefde, en die geliefde plotseling spoorloos verdwijnt. Dat overkomt de Amerikaanse studente Jolene, die, geïntrigeerd door de artistieke 'kijkdozen' van Martin Sloane, op de campus van haar universiteit een expositie van zijn werk organiseert en een verhouding met hem krijgt. Ruim dertig jaar leeftijdsverschil lijkt daarvoor geen beletsel. Maar als Martin, notabene op de dag nadat ze hem eindelijk aan haar vriendin en flatgenoot Molly heeft voorgesteld, in het niets oplost, rest haar niets dan Martins raadselachtige collages te bestuderen en te proberen er aanwijzingen in te lezen over wat er gebeurd kan zijn. Jaren later leidt Jolene's zoektocht haar samen met Molly naar Ierland, Martins geboorteland.

Als zoveel schrijvers uit voormalige koloniën thematiseert ook de Canadees Redhill in deze debuutroman de rusteloze zoektocht naar een eigen identiteit. In 'Martin Sloane' wordt dit thema verbeeld via het scheppingsproces van een kunstenaar die zijn werk eigenlijk niet aan particulieren wil verkopen. Zijn kunst blijft onlosmakelijk verbonden met zijn Ierse jeugdjaren en hij wil op elk moment naar de 'zelfportretten' van zijn getroebleerde verleden kunnen gaan kijken. Het aardige van Redhills talige kunstwerk is dat het artistieke verwerkingsproces nu eens niet de uitgekauwde Drosteblik-herhaling is van de schrijver die schrijft over een schrijver die schrijft, maar via een andere kunstvorm loopt. Elk hoofdstuk begint met een catalogusbeschrijving van een van Martins kijkdozen, en de lezer wordt uitgenodigd verbanden te leggen tussen die in woorden gevatte beeldende kunst en Martins verleden, zoals dat door Jolene gereconstrueerd wordt. Hoewel de betrekkingen tussen Jolene en Molly niet helemaal bevredigend getekend worden en de plot een tikkeltje onwaarschijnlijk is, intrigeert Redhills spel met de betekenis van kunst - in dit geval ook nog eens kunst die op die van een bestaande kunstenaar, Joseph Cornell, geïnspireerd is - als esthetisch object, persoonlijk verwerkingsmechanisme, en gids naar de ziel van een geliefde.