Te bescheiden is groter gevaar

recensie Christelijke organisaties anno 2003 moeten zich duidelijker profileren om zich daarmee te onderscheiden van de rest. Dat zegt identiteitsdeskundige Auke van Nijen in 'In het bijzondere ligt onze kracht'. Deze week werd dit boek gepresenteerd tijdens een bijeenkomst in Doorn.

In het boek signaleert Van Nijen dat christelijke organisaties het gesprek over hun identiteit in het verleden niet of onvoldoende voerden. 'Verlegenheid' is de hoofdoorzaak, ontstaan door te veel relativering van de identiteit, door de praktijk (bijvoorbeeld moslimleerlingen op scholen) en door de secularisatie onder medewerkers. De oud-NCRV-pastor -ook auteur van 'Zal er na 2000 een christelijke organisatie zijn?'- pleit voor een heldere identiteit. Alleen zo kunnen christelijke organisaties aantrekkingskracht uitoefenen.

Een duidelijke profilering begint met 'positionering': wat houdt christelijk geloof in? Vervolgens rijst de vraag: hoe kun je dit omzetten in beleid? Van Nijen bij de presentatie: ,,Christelijke organisaties vermijden het woord 'pretentie' en spreken liever van 'intentie'. Maar waarom zo bescheiden? Zonder pretentie geen presentie.'' Christelijke organisaties -protestantse én katholieke- moeten zich durven onderscheiden. Anders zijn ze simpelweg inwisselbaar.

CNV-voorzitter Doekle Terpstra reageert op Van Nijens stelling. ,,Is er in een dergelijke organisatie ook plaats voor niet-christenen?'', vraagt hij. ,,Ik ben huiverig voor een dergelijke pretentie omdat ik daarin het oude waarheidsdenken zie terugkomen.''

Van Nijen heeft 'niet de waarheid in pacht': ,,Christelijk is nooit een kant-en-klaar product, maar een dynamisch proces. Daarom heb ik moeite met een term als 'christelijk gedachtegoed'. Dat is te statisch.''

In zijn boek heeft hij er minder moeite mee. Daarin bespreekt hij christelijke thema's, van Bijbel tot verzoening, van Jezus tot bidden, voor het gesprek binnen een organisatie. Ze lijken nogal selectief bij elkaar geharkt. Maar, zegt Van Nijen, ,,zo'n geloofsverantwoording was nodig vanwege de onmacht in veel organisaties om die zaken te bespreken''.

Terpstra ziet liever mensen, niet exclusief christenen, binnen een organisatie 'samen zoeken en tasten' om vervolgens vanuit deze 'zelfbewuste bescheidenheid' bepaalde keuzes politiek te maken. Van Nijen ziet het anders. ,,Het gevaar van bescheiden-zijn is groter dan een claim op de waarheid. Je hebt als christelijke organisatie toch wat te melden?''

Van Nijen geeft in zijn boek een aantal tips en werkvormen om ,,van dit bijzondere een praktisch beleid te maken''. Een ervan is bevordering van 'identiteitsprofessionaliteit'. Deze is te bereiken door benoemingsbeleid en gezamenlijke bezieling. Dat kost tijd en geld: medewerkers moeten 'de dialoog aangaan' over hun eigen bezieling en over de identiteit van de organisatie en wel op gezette tijden, niet vrijblijvend en liefst met begeleiding van een externe coach.