De clown van Bush

recensie Alexandra Pelosi (32) volgde vanaf 1999 ruim een jaar lang de gedragingen van de toenmalige presidentskandidaat George W. Bush op diens campagne. Met een klein handcameraatje verschoot zij honderden en honderden uren film in de bussen en vliegtuigen waarin de geachte vertegenwoordigers van de pers achter Bush aanhobbelden. De corrumperende betrekkingen tussen de media en de presidentskandidaat vormen het achterliggende thema van haar hilarische documentaire 'Journeys With George'.

Klein van stuk, bewapend met de anarchistische charme van Ruby Wax, en een stem als een Boeing 747 - dat is het beeld van Alexandra Pelosi dat oprijst uit haar eigen film. In het Amsterdamse Grand Café De Balie bevestigt ze dat beeld. De ruiten dreigen te springen onder haar instemmende gebrul als ze haar warme chocolademelk incasseert.

Pelosi is zo Amerikaans als George W. Bush himself. Maar ze is ook zo ongeveer de minst voor de hand liggende persoon om een onthullend intieme documentaire te maken over George W. Bush. Alexan dra is namelijk de dochter van Nancy Pelosi, de fractieleidster van de Democratische Partij in het Huis van Afgevaardigden, de Amerikaanse Tweede Kamer. Bush en Pelosi zijn politieke doodsvijanden.

Die pikante relatie geeft (voor Amerikaans publiek) een extra lading aan de documentaire, waarin George het op zeker moment zelfs waagt Alexandra op de wang te kussen - als zijn antwoord op haar vraag: 'Wat geef jij mij als ik jou mijn stem geef?' Hoe 'onpresidentieel' Bush in haar documentaire ook over het voetlicht treedt - zijn open mond volgepropt met chips, of flauwe toespelingen makend over wie van de journalisten in zijn gevolg het met wie doet - echt onsympathiek wordt hij nooit.

Achter de man die wij slechts kennen van de geharnaste zwart-witopinies in quasi-religieuze toespraken, schuilt een sociaal behendig mens, ad rem, en met gevoel voor zelfspot. Hij is niet zo stom als hij overkomt. Dat Bush positief te voorschijn komt uit de film, vinden vooral degenen die van de politicus een lage dunk hebben. Daartoe rekent Alexandra zichzelf zeker ook. ,,Ik ben opgegroeid met het idee dat de eerste president Bush (vader van de huidige president) het pure, geconcentreerde Kwaad vertegenwoordigde.''

Maar haar film beoogt niet Bush te kneden naar een positief of negatief beeld. ,,Nu met die toestanden rond Irak bellen journalisten mij op omdat ze van mij willen horen wat voor een man die Bush nu wérkelijk is. Weet ik veel? Ik ben geen Bush-expert. Ik ben geen biograaf.'' Ze wilde in de eerste plaats h¿¿r avontuur filmen: hoe het is om bijna anderhalf jaar deel uit te maken van de 'bubble' (de bel), zoals ze de roedel journalisten noemt die Bush van de ene stierlijk vervelende nachtelijke bijeenkomst in dorp X naar de volgende identieke toespraak in sporthal Y volgen. En dat Bush zo 'aardig' was om af en toe zijn gezicht te laten zien en met haar en de anderen te praten, was mooi meegenomen. ,,Ik heb wel verwijten gekregen dat de film geen inhoud heeft. Dat klopt. Het is een film over een inhoudsloze man. Niemand aan boord was ooit maar een moment serieus.''

Dat ze deze film heeft kunnen maken heeft ze geheel te danken aan NBC News, een van de grootste televisiemaatschappijen, bij wie zij werkte als producer. Tienduizend dollar per week telde NBC neer voor haar plekje in het gevolg van Bush. ,,Ik moest elke dag bellen met de redactie over wat er die dag te gebeuren stond (meestal niets), en de zetel warmhouden voor de anchorman.'' Als er echt iets te gebeuren stond, nam die het stuur over. NBC was zo vriendelijk om achteraf geen rechten te claimen op de film, die toch onmogelijk was geweest zonder de ruimhartige, zij het indirecte 'subsidie'. Dankzij het informele karakter van haar 'thuisfilmpje' kon zij, de clown van het gezelschap, haast zonder restricties haar film schieten.

,,Ik zei tegen iedereen van meet af aan dat ik een film zou maken. Maar niemand nam mij serieus, iedereen lachte om mij en dat stomme amateur-cameraatje van mij, zonder licht en met ingebouwde microfoon. Ik was de jongste van het hele stel, omgeven door grote jongens met grote namen. En ik had een zeer goed betaalde baan bij NBC News. Wie zou ooit geloven dat ik die baan zou willen opzeggen om in mijn eigen kamertje op mijn eigen kosten een film in elkaar te zetten, die toch niemand zou vertonen? Ik kan eerlijk gezegd nog steeds niet geloven dat het zo goed is afgelopen.''

Het heeft wel wat voeten in de aarde gehad voordat haar film vertoond werd. De reden: de aanslagen van 11 september. Een paar filmfestivals die haar hadden toegezegd de film te vertonen, zagen daarvan af, uit vrees dat de film als te on-Amerikaans slecht zou vallen in de nasleep van de aanslagen. Pas vorig jaar durfden organisatoren van Amerikaanse filmfestivals het aan. Het televisiestation HBO, een commercieel abonnee-netwerk dat uitsluitend amusement uitzendt, kocht haar film aan en bracht deze eind vorig jaar op televisie. Sindsdien is hij ook op de Franse televisie vertoond, en op diverse filmfestivals in het buitenland (waaronder Idfa in Amsterdam). Spijt dat ze haar baan heeft opgezegd, heeft ze dus absoluut niet, ook al niet omdat ze naar eigen zeggen volledig is afgeknapt op de journalistiek. ,,Geluid tussen de advertenties in'', zo betitelt ze de nieuwsuitzendingen. ,,Ik geloof geen woord meer van wat ik lees in de kranten.”

De kijker van 'Journeys with George' wordt vanzelf razend nieuwsgierig naar wat Alexandra's klierende reis- en vakgenoten schreven en filmden. Helaas: dat blijft buiten beeld. Je ziet wel hoe ze zich vooral stierlijk vervelen. Op de vraag 'Wat doen jullie hier in de sneeuw?' kunnen ze slechts antwoorden: 'Hopen dat Bush uitglijdt'. Maar of hun verslagen net zo stompzinnig zijn als hun activiteiten en melige commentaren doen vermoeden, is een suggestie die de film wel oproept, maar niet hardmaakt. Pelosi: ,,Die kritiek heb ik vaker gehoord. Sommigen hadden gewild dat ik de collega's aan het eind van de film had toegesproken: 'Waar zijn jullie nou mee bezig?! Jullie zijn vee! Jullie laten je allemaal inpakken!' Maar uit de duizenden reacties die ik per émail heb gekregen, blijkt dat kijkers die conclusie zelf wel kunnen trekken.''

Erg tevreden is ze over het feit dat haar film ook veel wordt gedraaid voor studenten journalistiek. ,,Die studenten zeggen dan: 'Vreselijk. Ik ga dat later allemaal heel anders aanpakken'. Net als ik, vroeger.'' Maar daarvoor zijn de marges te smal in de Amerikaanse mediawereld, meent Pelosi. ,,Natuurlijk heb ik ook compromissen moeten sluiten voor deze film. Je kunt niet als een guerrillero tekeergaan, ik wilde geen vijanden maken. En mensen moeten geamuseerd worden. Wie is er in Amerika nou geïnteresseerd in politiek? Niemand stemt zelfs. Ik heb de deur op een kier gezet, waardoor je een glimp kunt opvangen van hoe corrupt de media zijn. Als mijn film ook maar 10 procent 'belangrijker' was geweest, had niemand gekeken.''

Evenmin had iemand gekeken als George Bush de verkiezingen niet toevallig had gewonnen. En dat heeft maar weinig gescheeld: volgens sommige critici had de Democraat Al Gore de verkiezingen gewonnen, en heeft Bush ze gestolen. Als Bush eindelijk, na veel getouwtrek over het stemmen tellen in Florida, is uitgeroepen tot winnaar, biecht een journalist van de Financial Times op dat hij bang is dat de journalisten te aardig voor hem zijn geweest. Hun collega's in het gevolg van Bush' concurrent Al Gore waren minder mild. Bush heeft alle journalisten rond zijn vinger gewonden. Daarom werd hij president. ,,Journalistieke carrières zijn verweven met politieke carrières'', vat Pelosi samen. Haar film toont dat op meer dan een manier: ,,George Bush heeft m¡jn carrière gemaakt. Het is om te kotsen, maar zo is het.''