Doden die al tijdens het leven ontglipten

recensie De beelden van half-bewusteloze metroreizigers die in Tokio op straat werden gelegd, zullen de meeste journaalkijkers zich nog wel herinneren. Dramatische opnames, ook omdat het om de gevolgen ging van een aanslag door een mysterieuze religieuze beweging: de AUM-sekte. Overtuigd van de heilzaamheid van de apocalyps waren zij anno 1995 bereid deze zelf in gang te zetten.

In 'Distance' filmt Kore-eda, eerder gelauwerd voor zijn surrealistische visie op hemel en hel in 'After-Life', een van de gevolgen van een dergelijke radicale aanslag: het eindeloze dubben over beweegredenen en oorzaken door nabestaanden van de daders; iets waar familieleden van 'gewone' zelfmoordenaars ook wel onder gebukt gaan. Volkomen ondramatisch is zijn uit de hand gefilmde verslag van de trip die vier nabestaanden van vier sekteleden van de fictieve Ark der Waarheid jaarlijks naar de plek des onheils maken om hun doden te herdenken. Hun verwanten pleegden collectief zelfmoord na door vergiftiging van het drinkwater honderd mensen te hebben vermoord. In dit derde jaar na de aanslag wordt het viertal -een huisvader, een jonge bloemist, een onderwijzeres en een hippe jongere- door diefstal van hun auto gedwongen de nacht door te brengen met een eveneens aanwezig voormalig sektelid. In flashbacks leren we over hun relaties tot de doden.

In afstandelijke totaalshots toont Kore-eda kalm en weloverwogen hoe de intimiteit van het bezoek aan deze plek en van het samen rouwen, deze 'overlevenden' toch vooral confrontreert met vreemdheid. Tot elkaar, tot het voormalige sektelid, en ook tot hun dode verwanten.

'Dood-zijn betekent van de anderen zijn', luidt een existentialistisch credo. Het is voortbestaan in hun verbeelding. Maar deze herinneringen tonen doden die al tijdens het leven ontglipten en daarom ook achteraf nog steeds niet kunnen worden toegeëigend. En hoewel Kore-eda aan het slot enigszins ontspoort in raadselachtigheid, is 'Distance' tot dat moment in alle terloopsheid juist een heel heldere film. Een die van de afstand een wat melancholiek stemmend doch menselijk gegeven maakt.