Shakespeare enkelhoog gesnoeid

opinie Met een prikkeldraadmondje op weg gegaan naar drie Amerikaanse toneelspelers die wel eens even het volledige werk van William Shakespeare in 97 minuten zullen opvoeren. 'The Reduced Shakespeare Company' noemt het gezelschap zich niet zonder reden. Met deze voorkennis pakken zich meteen wolken van louter meligheid boven het hoofd samen, maar komaan: wat is er tegen meligheid zolang die trefzeker wordt gestroomlijnd?

Een prettig verlept kartondecortje uit het Gallische dorpje van stripheld Asterix zet de toon, en om de vaart erin te blijven houden spelen de drie acteurs op klassieke rode en blauwe gymschoentjes.

Staand achter een lessenaar en getooid met knalrode Clini Clownneuzen jassen de Shakespearebeknotters Rick Bland, Walter Lewis en Christian Malcolm alle komedies - van de 'Midzomernacht' tot en met de 'Twee edellieden van Verona' - erdoorheen. De essentie van de komedies blijkt louter uit hun titels te bestaan, die verhaspeld worden geduid tot een 'Maat voor Maat Getemde Feeks in een Veel Gedoe Om Niks-Wintersprookje Dat op de Twaalfde Nacht Goed Eindigt Zo U Dat Wilt'.

Huppetee: hier met 'Romeo en Julia'. In een handomdraai omgekleed in felrode pofbroekjes, waaronder kanariegele sokken en ruim baan danssprongetjes zwierend, staan de spelers al in dat gedoemde Verona. Romeo lijkt verdacht veel op Benny Hill die in gezwinde dribbelpas achter de wijven aan wil. Als Julia weigert zich door hem te laten kussen, verdedigt Romeo zich oprecht verontwaardigd: de talloze kussen staan toch zeker zwart op wit in het script! Eigenaardig: hoezeer ook ingekort - niet eens tot kniehoogte maar ronduit enkelhoog gesnoeid - wordt deze 'Romeo en Julia' erg lang uitgespeeld. Maar zie aan; daar sterft Julia al, met scheefgezakte meisjespruik en quasi-kotsend in het publiek.

Rap 'Titus Andronicus' er achteraan, het gruwelverhaal waarin de Romeinse veldheer Titus zijn aartsvijandin de hersens van haar kinderen in pasteivorm opdist. De gereduceerde 'Titus' blijkt een kookprogramma voor televisie, en is nog korter dan de warrelreceptuur van de Zweedse kok uit Sesamstraat. 'And b-o-n-e appétit' besluiten de Shakespeareknotters woordspelig, met een geheven Fred Flinstone-bot in de hand.

De Moor Othello is zwart, zwart = neger, en neger = rap, dus dient de gelijknamige tragedie rappend in afgezakte negerbroeken te weerklinken. ,,Othello loved his Desdemonaah / But he left her alonaah / 'cos he didn't have a telephonaah.''

Doorgaans beslaan Shakespeare's 'Rozenoorlogen' een volle week theatergang, maar nu komen alle koningsdrama's nog vlak voor de pauze tot eruptie. Als een baseballwedstrijd waarbij een kroon als bal fungeert ('The crown is in the air!') en over en weer wordt gesmeten. Ook 'King Lear' is nog even in de 'Rozenoorlogen' gefrommeld. Vlak voordat hij onder een rondvliegende ledenpop wordt bedolven kan Richard III nog net zijn beroemde paardenkwestie ('A kingdom for a horse') aankaarten.

Met 'Hamlet' begint de voorstelling eigenlijk pas. Eerst geklooi over de rolbezetting, waarin ook het publiek als Hamlets lief Ophelia, haar 'diplomatieke ego' en vervolgens 'Ophelia's super-ego' als toeschouwers op het toneel mee moeten doen. Het publiek wordt in kampen verdeeld en moet a) Ophelia tekstgetrouw toebrullen dat ze naar het klooster/bordeel moet, of b) dat Hamlet z'n leuterpraat moet staken aangezien O phe lia's biologische klok tikt en zij NU baby's wil.

Zou door dat aanhoudend gezever over rolbezetting het toneelstuk-binnen-het-toneelstuk sneuvelen? Mooi niet: vliegensvlug ontrolt zich alsnog 'De Muizeval' in een poppenkast met Muppetpoppen. Een badkamerhaai dartelt boven de poppenkast uit, maar zijn duikeling is zo abrupt dat niet meteen valt op te maken of het nou de opblaasbare haai was die het gif in het oor van Hamlets vader, koning Hamlet I, sprenkelde.

En nog resteert tijd voor een extra verkorte 'Hamlet', nu in krap twee minuten. Waarna nog een derde 'Hamlet', in omgekeerde volgorde van krap twee seconden. Maar om te voorkomen dat deze recensie langer wordt dan de voorstelling zelf, nu beter gezwegen over 'Hamlet'.

Vooruit, dat moet nog gezegd: ik heb zelfs één keer gelachen. Hardop, nota bene. Peinzend over de vraag of en zoja hoe The Reduced Shakespea re Company Macbeths woud zou laten oprukken, wordt het afgehakte hoofd van Macbeth al de zaal ingesmeten. Floepens - iets gemist? Het Schotse bloeddrama heeft zo'n stroomversnelling dat je amper zag dat Macbeth een groene slinger met bladeren om de schouders geworpen kreeg en daar tuimelend onder bezwijkt. Ziedaar het oprukkende of nee: het reeds opgerukte woud. Vervaarlijk met de armen molenwiekend spreekt Macbeth het Schots als een hondsdolle Johnny van Doorn, die in z'n rollende rrrrrrh is vastgelopen.

Waarom die 'Macbeth' van krap twaalf seconden meligheid passeert en tot onversneden geestigheid stijgt? Omdat die sissende kleuterhekserij en die snorkelende Schotse spraak in al hun tomeloze knulligheid tevens ongerepte onverschrokkenheid blootleggen. Alsof Tommy Cooper samen met Jacques Tati een gekookt ei staat weg te goochelen. Tevergeefs, allicht.