Van figuratief tot abstract

recensie Het Mondriaan Kwartet, bekend om zijn kleurrijke hedendaagse programma's, bestaat twintig jaar. De strijkers vieren dat heugelijke feit vanavond met een jubileumconcert. En met de presentatie van hun nieuwe cd, gevuld met poppy stukken van Chiel Meijering.

Dat het Mondriaan Kwartet het twintig jaar heeft volgehouden, is alle reden voor een feestje. De meeste ensembles halen namelijk de vijf jaar nog wel, maar vooral daarna blijkt het vaak een survival of the fittest in kwartetland. En als je na twee decennia nog niet weg bent gedrukt door je concurrenten, uit elkaar werd gedreven door ruzies (neem het Amadeus of het Manfred Kwartet) of gewoonweg omdat je je brood niet kunt verdienen met kamermuziek, dan is er blijkbaar sprake van een goed huwelijk.

In zijn woning aan de Amstel zegt Mondriaan-cellist Eduard van Regteren Altena over het geheim achter het succes van zijn ensemble: ,,Toen we in 1982 een professioneel kwartet werden, besloten we alleen muziek te spelen uit de periode vanaf 1900 tot nu. We wilden ons beperken tot het repertoire waar we echt goed in waren. Haydn en Beethoven werd natuurlijk al schitterend gespeeld door andere kwartetten. Het was voor ons aanvankelijk moeilijk om aan concerten te komen, maar achteraf zijn we erg blij met de keuze die we hebben gemaakt. Een andere reden waarom we het zo lang hebben volgehouden, is dat we er allemaal nog een baan naast hebben. We spelen alle vier in andere ensembles of orkesten. Die ervaring houdt het kwartet fris en rijk aan ideeën.''

De leden van het Mondriaan Kwartet leerden elkaar kennen tijdens hun conservatoriumstudie, waar ze aanvankelijk gevraagd werden voor een tournee met een dansgezelschap. Inmiddels bekleedt het gezelschap een belangrijke plaats in het Nederlandse muziekleven. Het speelde honderden wereldpremières, gaf opdrachten aan componisten als Iannis Xenakis, Paul Termos en Guus Janssen en bracht meer dan twintig cd-opnames uit.

,,De naam was een vondst van mijn broer Jan Erik, de primarius van het kwartet'', aldus Eduard van Regteren Altena. ,,Hij vond de parallel met de ontwikkeling van de schilder, van figuratief tot abstract, aardig aansluiten bij waar we als kwartet voor staan.'' Samen met Edwin Blankenstijn (viool) en Annette Bergman (altviool) ontwikkelde het Mondriaan Kwartet zich ook tot een gezelschap dat over de grenzen van hun eigen gebied keek, door talloze co-producties met ballet, film en theater. Echte allesvreters, dus. Van Regteren Altena: ,,We zijn altijd enorm geïnteresseerd geweest in zulke samenwerkingen. We zoeken altijd naar nieuwe idiomen en gebieden.''

Dat uit zich ook in de concertprogramma's, waarin altijd de gouden formule van één nieuw werk, één ten onrechte vergeten werk en één klassieker centraal staan. ,,Neem het jubileumconcert. Een Russische componist als Vassily Lobanov kent niemand meer, terwijl zijn muziek prachtig is. Het paart expressiviteit aan een welhaast Andriessen-achtige motoriek. Het twaalfde strijkkwartet van Dmitri Sjostakovitsj is een klassieker. Door zulke werken mis ik het repertoire van vóór 1900 helemaal niet. En Chiel Meijerings speciaal voor de jubileum-cd gecomponeerde 'Girls Collection' bestaat uit een fysiek en toegankelijk soort popsongs. Werken waarvan de titels verwijzen naar sterren als Marylin Monroe, Cicciolina en Gwyneth Paltrow. Heerlijke korte stukken, waarbij we echt het gevoel hebben van een 'bandje'.''