Chailly steekt Brahms-vuurwerk af

recensie Voor een romantisch romige en rustig ronkende Brahms moet je dezer dagen niet bij het Koninklijk Concertgebouworkest en Riccardo Chailly zijn. Met felle klappen en scherp-oplichtende knallen laat Chailly Brahms' grote partituren, als was het illegaal vuurwerk, ontploffen. Uitermate enerverend is het en men zal op de Canarische Eilanden, waar het Amsterdamse Brahms-circus vanaf komende maandag acht dagen lang acte de présence geeft op het Festival de Musica de Canarias, nog opkijken van dit spierballen-vertoon.

De vier symfonieën en de drie grote concerten van Brahms werden in Amsterdam in een heus Brahms-festival opgewarmd. De Brahms van Chailly is in het verleden heftig bekritiseerd in de Nederlandse pers. Des te opvallender is het dat Chailly's opname van Brahms' Tweede symfonie met het Concertgebouworkest (daterend uit die moeilijke tijd) onlangs in een BBC-radioprogramma als beste uit de bus kwam; Chailly liet daarmee erkende Brahms-dirigenten achter zich. Chailly her-interpreteerde diezelfde Brahms Twee, afgelopen woensdag, op grootse wijze met een perfect oor voor de balans.

Het moet gezegd dat het orkest ook wel heel erg goed voor hem speelde met voor de zieke Jan Spronk een hoboïst uit Basel en voor de zieke Julia Studebaker de gepensioneerde eerste hoornist van het Radio Filharmonisch Orkest. Beiden speelden op hoog niveau. Gustavo Núñez weefde in het tweede deel prachtig zijn fagotlijnen door de structuur en in het vierde deel klonk de onstuimigheid van de klarinetten aanstekelijk. Musici in topvorm dus, met wie Chailly lezend en schrijvend tot een haast volmaakte afwerking kwam.

Chailly geselde de maatstrepen met behulp van Brahms' opruiende syncopen. Dat viel vooral op in het concert waar de Eerste symfonie en het Eerste pianoconcert gespeeld werden. Deze mastodonten in het oeuvre van Brahms werden door Chailly met veel risico uitgewerkt: kale klappen en afgemeten aanzetten van noten alsof het pistoolschoten waren. Het werkte wonderwel omdat Chailly de balans en de ritmische voortgang nergens uit het oog verloor. Pianist Yefim Bronfman voegde zich met geweldig machtsvertoon in dit pandemonium.

Zijn collega Nelson Freire overtuigde in het Tweede pianoconcert minder, maar Frank Peter Zimmermann was in het Vioolconcert weer grandioos. Op de Canarische eilanden zijn de weersvoorspellingen voor Brahms uitermate zonnig. Het lijkt wel of de grote Brahms-dirigent Toscanini in Chailly gereïncarneerd is.