Een TGV of een boemeltreintje

recensie Elk seizoen laat een handvol nieuwe schrijvers van zich horen. Welke debuten springen eruit? Welke vallen tegen? Walter Kraut vergelijkt een drietal nieuwkomers in een elk kwartaal terugkerende rubriek.

Er is nauwelijks een groter contrast denkbaar dan tussen 'Strak' en 'Ijspaleis', de debuten van respectievelijk Arjan Verhagen en Daan Remmerts de Vries. Allebei gaan ze over liefde, maar de manier waarop ze dat thema behandelen verschilt hemelsbreed.

'Strak' is een wat vlak verhaal over een student economie, Abel, die van 'Lucifers discipel op aarde' in een iets zachtaardiger jongen verandert als hij Sarah ontmoet. In Verhagens woorden: ,,Haar liefde was allesoverheersend en verbrijzelde het gewapende glas rond mijn hart.'' Sarah blijkt een gecompliceerd meisje te zijn dat lijdt aan allerhande dwangneurosen en een ernstige vorm van anorexia. Om haar te genezen van haar eetstoornis gaat Abel in hongerstaking. ,,Ik verteerde de duivel in mijn lichaam en haar gewicht nam grammetje voor grammetje toe.'' Zo eenvoudig is dat blijkbaar, je kunt mensen van anorexia genezen door zelf minder te gaan eten. Door ondergewicht komt Abel in het ziekenhuis terecht, waar hij elke dag bezoek krijgt van Sarah en een langzame en pijnlijke hongersdood tegemoet gaat.

'Strak' is met veel enthousiasme en energie geschreven. Maar Verhagen vergaloppeert door een overdaad aan metaforen te gebruiken, die op zijn best origineel, maar meestal nogal vergezocht zijn. Een kleine selectie: ,,In haar handen sneuvelden mijn spullen in hetzelfde tempo als soldaten tijdens de invasie van Normandië.'' ,,Er volgde een verontruste blik, alsof ik een landmijn tussen mijn tanden had geklemd.'' ,,Toen ik omhoog ging [in de lift], verdween ze in het raam van de lift alsof de Titanic in de zee wegzonk.''

Die bombastische stijl steekt schril af tegen de rust en beheersing van 'Ijspaleis', Daan Remmerts de Vries' eerste roman voor volwassen. (Hiervoor schreef hij enkele kinderboeken, waaronder het met de Gouden Griffel bekroonde 'Godje'.) Eenvoudiger kan een verhaal eigenlijk niet zijn: een jongen (Max) en een meisje (Lena) leren elkaar kennen in de laatste klas van de middelbare school in Amstelveen. Hij, enigstkind, komt uit een rijk en liberaal gezin, zij heeft drie broers en een autoritaire vader die bij hen op school gymleraar is. Remmerts de Vries volgt de jongeren vanaf het aarzelende begin van hun relatie tot aan het onvermijdelijke einde. Als lezer voel je hoe de jaren verstrijken, hoe Max en Lena ouder worden, hij steeds cynischer, zij depressiever -ze dreigt zelfs met zelfmoord- en je leeft mee met de personages, iets wat Verhagen met zijn opdringerige stijl maar niet voor elkaar krijgt.

'Geschreven met de snelheid van een TGV' staat er uitnodigend op de kaft van 'Strak'. Remmerts de Vries schrijft eerder in het tempo van een boemeltreintje, beheerst en nadenkend. ,,Toen viel hem die wolk op. Een grote, merkwaardig gevormde, rozige wolk, die zich spiegelde in het roerloze meer, wat donkerder, wat geheimzinniger dan het origineel. En dat gaf aan alles iets grenzeloos en onechts. Alsof er toch nog werelden achter de wereld waren, werelden waarin de dingen anders liepen, waarin geen werkelijke dood bestond, geen ophouden, en waarin wonden griezelig konden zijn, vuil en bedreigend, maar nooit werkelijk pijn deden, niet zoals hier.''

Een ander debuut dat veel indruk op me maakte is 'Bruiloften en partijen' van David Mulder, zij het om geheel andere redenen. Waar 'Ijspaleis' qua plot niet al te veel om het lijf heeft, ligt de kracht van Mulders roman juist in het verhaal. De roman is opgedeeld in een groot aantal korte hoofdstukken die worden verteld vanuit verschillende perspectieven. Het belangrijkste personage is Julius, een ambitieuze gelegenheidspianist die neerkijkt op zijn vakgenoten en aan de slag wil met zijn eigen materiaal. Zijn leven is verweven met dat van Jelle, een zanger. Hij overleed toen Julius een jaar of zeven was. Jelle's dood heeft blijkbaar een onuitwisbare indruk gemaakt op Julius, want ruim twintig jaar later is hij er nog steeds dagelijks mee bezig.

Mulder is er bijzonder goed in geslaagd de verschillende perspectieven vorm te geven, en alleen daaruit al blijkt zijn talent. Wel raakt de vaart er wat uit, naarmate het zijn einde nadert. Dat komt waarschijnlijk doordat het gezichtspunt van de roman soms wat onduidelijk is, alsof je naar een schilderij kijkt dat te groot is om in een keer te overzien. Zo overlijdt niet alleen Jelle, ook van Julius weten we al snel dat hij het einde van het boek niet haalt, waardoor we ineens de dood van twee mensen moeten ontrafelen. De vele personages en het constante heen en weer gespring tussen tijden maakt het er niet gemakkelijker op het verhaal te volgen, en dwingt vaak tot terugbladeren. Misschien wilde Mulder met 'Bruiloften en partijen' net iets te veel, maar hij laat in elk geval laat zien dat hij een debutant is om rekening mee te houden.