De simpele kracht van de cinema

recensie In 'Eliana, Eliana' speelt de Indonesische regisseur Riri Riza met het medium film als een kind dat alle facetten van een speeltje wil uitproberen.

Voor zijn verhaal over een jonge vrouw die na vijf jaar onverwacht bezoek krijgt van haar moeder zet hij alle basistechnieken in: versnelling en vertraging van beeld, het elimineren of juist extra aanzetten van geluid, alles passeert de revue. Toch wordt zijn stijl zelden geforceerd. Eerder lijkt hij de gemoedstoestand van beide vrouwen te volgen en daarbij de kijker emotioneel een beetje op afstand te willen houden. Heel gepast, want noch de onafhankelijke Eliane noch haar autoritaire moeder blijken na een nachtelijke taxirit te zijn wie ze lijken.

Na het kerstfilmseizoen dat traditioneel bolstaat van spektakelfilms vol technologische snufjes, is het aangenaam in Rotterdam films te zien waarin makers uit de hele wereld zich bezig houden met de simpele kracht van cinema. En verhalen vertellen die gewoon verteld lijken te móeten worden. Zoals 'Rabbit-Proof Fence', van de Australische Philip Noyce, in Hollywood gerespecteerd vanwege glad actiewerk als 'Patriot Games'.

Ditmaal keert hij terug naar zijn vaderland om er het donkerste hoofdstuk uit de recente Australische geschiedenis te verbeelden. In de vorige eeuw werden halfbloed aboriginalkinderen door de koloniale overheid in detentie 'geciviliseerd'. Noyce vertelt het waargebeurde verhaal van drie meisjes die hun heropvoedingskamp ontvluchten en zo'n 2400 kilometer afleggen om naar hun moeders terug te gaan. Noyce gooit ondanks zijn onmiskenbare vakmanschap zoveel mogelijk filmisch manipulatieve ballast overboord om het verhaal terug te brengen tot een helder conflict: de megalomane kolonistenideologie ('We hebben het beste met ze voor. Als ze dat zou maar eens wilden inzien') versus de simpele hunkering van een kind naar huis.

De film maakt deel uit van 'Tracking Tomorrow', een programma van recente films waarin aboriginals centraal staan. Met dit onderdeel geeft het festival een nadrukkelijke stem aan een bevolkingsgroep die in 'blanke'films zo vaak figureert als romantisch symbool van primitiviteit. Vrijwel alle films zijn gemaakt door aboriginal cineasten. Ivan Sens debuutfilm 'Beneath Clouds' bijvoorbeeld is een stuurs geacteerde, visueel krachtige vertelling rond twee hedendaagse aboriginaljongeren op de vlucht. Voor hun afkomst, hun identiteit, kortom zichzelf. Een simpel, mooi vormgegegen commentaar op racisme en etnische identiteit. Het festival heeft veel mooie verhalen te bieden die cultureel en geografisch zo specifiek zijn dat ze weer universeel worden.