Lachen met Couperus

recensie Theatergezelschap Blond en Blauw haalde een vergeten novelle van Louis Couperus van stal: het symbolistische sprookje 'Fidessa' (1899). Het resultaat is een theaterfilm en carré: geestige edelkitsch op vier schermen tegelijk. Meer camp dan Couperus.

Naakte nimf wordt verliefd op geharnaste ridder. Alleen Louis Couperus kan van zo'n draak nog een ontroerend sprookje maken. Al stelt hij met 'Fidessa' (1899) ook zijn trouwste lezers op de proef: vet zijn de beelden, onontkoombaar de symboliek. Witte eenhoorns rennen met wapperende manen door het inktzwarte woud. Nimfen, blank en slank als een 'leliemaagd', 'vlinder-fladderen' op hun blote nimfenvoetjes over het groene mos. En tegen dit kitscherige, esoterische decor bloeit een liefde op die natuurlijk tot mislukken gedoemd is.

De held in kwestie is de sombere ridder Sans-Joye, zijn geliefde de mooie nimf Fidessa. Boy meets girl, maar vanaf dat moment gaat het altijd mis bij Couperus. Hoe hard man en vrouw ook verlangen naar een volledige symbiose, een zuivere zielsliefde, nooit komen ze zelfs maar in de buurt van dit Platoonse ideaal. Altijd ligt daar het noodlot op de loer, of de vuige, vleselijke lust. Echte liefde is een illusie, die buiten het bereik van de sterfelijke mens ligt. Die moet zich tevreden stellen met een 'ontzaglijke melancholie' of een 'weemoedige vonk van tederheid'.

Teder of weemoedig kun je de theaterverfilming 'Fidessa' van het gezelschap Blond en Blauw niet noemen. Couperus' toch al schematische filosofie is in de tekst van Jeremy Baker nog wat afgeplat: 'Pas zij, die langdurig liefhebben, zien de diepe wonden die deze begeerlijke ziekte slaat. Alles heeft zijn prijs en iedereen betaalt. Dat is de tol der liefde.' Fidessa is geen etherische schoonheid meer, maar een stevige femme fatale (gespeeld door Wilma Bakker). En de taal komt niet uit het gevoelige, meanderende register van Couperus, maar uit een trommeltje vol nep-Middeleeuws. (,,Ik vraag verlet, nobele vrouwe') Het resultaat is een geestige ridderparodie, waarin alleen nog de kitscherige motieven aan Couperus doen denken.

Regisseur Michael Helmerhorst maakte een 'elektronisch toneelstuk', dat gelijktijdig op vier schermen wordt geprojecteerd. Het publiek zit op draaikrukken en zapt voortdurend van voor naar achter, van links naar rechts. Geliefden roepen elkaar toe van scherm tot scherm, acteur Jér”me Reehuis buldert zijn aanstekelijke lach, het hele project straalt een aanstekelijk plezier uit. Niks geen onvervuld verlangen naar zuivere zielsverwantschap. Met deze Couperus kun je lachen.