Vitale virtuositeit uit een failliet land

recensie Geen orkest is zo virtuoos in haar interpretatie van het Argentijnse tangorepertoire als het uit Buenos Aires stammende Sexteto Mayor onder leiding van de twee illustere bandoneónistas José Libertella en Luis Stazo. De strak in pak gehulde 80-plussers spelen vanavond in het Amsterdamse Concertgebouw een concertant programma waarin een dikke eeuw tango de revue passeert; culminerend in een bruisende finale rond het werk van Astor Piazzolla. Speciale gasten zijn het jonge Argentijnse pianotalent Anibal Gluzman, zijn Nederlandse collega Cor Bakker en onze eigen maestro van de huilende trekzak: Carel Kraayenhof.

Tangomuziek wordt vrijwel automatisch geassocieerd met de bandoneón. Deze kleine knoppenaccordeon werd in 1860 in Duitsland ontworpen om er in orgelloze kerken religieuze muziek op te spelen. Het was Heinrich Band die het instrument zijn naam gaf: 'Band-Union', samengesteld uit zijn eigen naam en die van het bedrijf waarvoor hij werkte. Eind negentiende eeuw arriveerde het in Argentinië waar het dankzij zijn lyrische en melancholische klank al snel een enorme populariteit genoot onder de vertolkers van het tangorepertoire. Met zijn dik zeventig knoppen die, afhankelijk van het in- of uittrekken van de balg, elk twee tonen produceren, is de bandoneón geen gemakkelijk te bespelen instrument. ,,Al wijd je er heel je leven aan, je zult het nooit totaal beheersen'', stellen Libertello en Stazo.

Sexteto Mayor speelt in een klassieke jaren-twintigbezetting met twee bandoneóns, twee violen (Mario Abramovich en Eduardo Walczak), piano (Oscar Palermo) en contrabas (Osvaldo Aulicino). Opgericht in 1973 tijdens een concert in het huis van de legendarische tangozanger Carlos Gardel, nam het Sexteto inmiddels meer dan twintig cd's en elpees op met zowel traditionele tangomuziek als moderne varianten van het genre. Aanraders: 'Quejas de bandoneón nr. 5' [NET52988] en 'Trottoirs de Buenos Aires' [NET58246] beide verkrijgbaar via Choice Music.

Via de 'Guardia vieja', begin vorige eeuw, de 'Guardia nueva' van midden jaren twintig en 'La décadade oro', de gouden eeuw van de tango in de jaren veertig en vijftig, voert de muzikale reis vanavond naar Piazzolla's 'Tango nuevo' uit de jaren zeventig. Naast eigen composities speelt het Sexteto (gearrangeerde) melodieën van tangogrondleggers als Juan de Dios Filiberto, Carlos Gardel, Aníbal Troilo en Horacio Salgán. Het Piazzolla-programma vormt het tweede deel van de avond met hartenbrekers als 'Melancólico Buenos Aires', 'Verano porteño' (uitgevoerd door Kraayenhof) en als uitsmijter 'Adiós noniño', dat nu eens niet door Kraayenhof, maar door Bakker wordt geïnterpreteerd.

Sinds het koninklijk huwelijk bij ons vooral bekend als tranentrekker, toont de tango vanavond zijn ware gezicht met schijnbaar tegenstrijdige, maar zonder elkaar betekenisloze karaktertrekken. Immers: zonder pijn geen extase, zonder fatalisme geen hoop en zonder noodlottigheid geen vitaliteit. Verwacht geen rauwe tango uit de sloppenwijken van het moederland, maar een gestileerde en speciaal voor de orkestzaal gearrangeerde versie die de muzikale mogelijkheden van deze tot kunstvorm verheven schizofrenie tot het uiterste oprekt.