Wrok en zelfmedelijden tussen bloemetjesbehang

recensie Het decadente uitstapje naar de 19de-eeuwse operettewereld van Gilbert en Sullivan in Leigh's vorige film 'Topsy-Turvy' (1999) heeft de oude Engelse mopperpot niet voor eeuwig van het sociaal-realistische pad gebracht.

Al in de mooi stille eerste beelden, waarin een dikke schoonmaakster een gang dweilt terwijl er een oude vrouw achter haar langs schuifelt, herken je hem weer. Het decor in 'All or Nothing' bestaat uit verveloze Londense flats. In die flats vaal bloemetjesbehang en keukenmeubilair in de woonkamer.

Volgens Mike Leigh kun je in zo'n flat niet gelukkig zijn. In zijn film is in ieder geval niemand het. Ook het echtpaar Phil en Penny niet. Het dagelijkse geploeter en twee dikke tienerkinderen hebben de taxichauffeur en de Safeways-caissière ver van elkaar vervreemd. Beiden lijken in hun vermoeidheid nog maar over een enkele gezichtsuitdrukking te beschikken: Penny gepijnigd, zo erg door haar teleurstellingen in beslag genomen dat ze voor leven geen ruimte meer over heeft. Phil vragend-treurig, als een geslagen hond die tegen beter weten in op de aai blijft hopen.

Ooit was Leigh met zijn realistische films over de onderkant van de Britse samenleving in inhoud en methode een revolutionair. Langdurige improvisaties hielpen de acteurs levensechte karakters te maken van personages die je wel op straat maar veel minder op het doek ziet. De regisseur werd geroemd (en verguisd) om zijn confronterende analyses van de Engelse klassenmaatschappij. Ietwat paradoxaal is nu, dat voor de trouwe kijker Leighs films steeds meer een eigen universum zijn geworden, met vaste types en een voorspelbare dynamiek - iets wat zich na het gekostumeerde uitstapje in 'Topsy-Turvy' nog duidelijker aftekent.

Zo is er in 'All or Nothing' opnieuw een centrale rol voor de goedwillende, filosofisch ingestelde witte man (Phil) en zijn vrouwelijke tegenpool: huilerig, vol wrok en zelfmedelijden (Penny).

Ook hier een gewelddadige hangjongere en te toegeeflijk vriendinnetje. Een verpleegsters type. Een alcoholiste. Allemaal wit weer, deze Londense ongefortuneerden. En ook in deze film dreigt de apocalyps, maar volgt uiteindelijk tochde catharsis.

Leighs universum is een anti-Hollywood geworden, dat waar het zich tegen afzet ook in zich opneemt. Klassiek melodrama, maar toch, dankzij intensiteit van regisseur en acteurs, nog steeds met genoeg momenten die je niet van je af kan schuiven omdat ze pijnlijk op je eigen leven lijken.