Omgeven door schaamte

recensie Jonge westerse moslims spreken onderling amper over hun seksleven. Dat concludeert geestelijk raadsman Abdulwahid van Bommel, zelf moslim, na vele gesprekken met islamitische jongeren. ,,Ze zijn stomverbaasd als ze horen hoe openhartig de Profeet over seks sprak.'' En: ,,Ontmaagding leidt soms tot afschuwelijke eerwraak''. Deel een van een tweedelige serie.

'Onlangs kwam een jonge medewerker van het ziekenhuis, een moslim, naar me toe en vroeg aarzelend; 'Mag dat, pijpen? Is dat door de islam toegestaan?' Hij sloeg bijna achterover toen ik antwoordde: 'Natuurlijk, vooropgesteld dat je partner er geen hekel aan heeft'. Want volgens de Profeet is elke seksuele dwang verboden. De geslachtsdaad zelf kan de kat ook, maar het op zo'n manier doen dat je elkaar respecteert, dat is de wijze waarop mensen ook seksueel met elkaar dienen om te gaan.''

Jonge Nederlandse moslims, constateert Abdulwahid van Bommel, zitten met een groot aantal vragen over seksualiteit. Zelfs studenten. ,,Binnen de islamitische gemeenschap praat je niet openlijk over seks. Seksualiteit is er omgeven door een sfeer van schaamte.''

Om het zwijgen te doorbreken, schreef Van Bommel een islamitisch voorlichtingsboek dat volgens hem in een behoefte voorziet. Thuis wordt er niet over gesproken, kennis en nuance ontbreken. ,,Dat hoef je van ouders uit het Rifgebergte of Midden-Anatolië ook niet te verwachten. Die vinden ook en terecht seksuele voorlichting op Nederlandse scholen veel te realistisch en te weinig gericht op de moreel-ethische kant van de zaak.''

Imam Abdulwahid van Bommel, ex-directeur van de Nederlandse Moslim Omroep en nu ziekenhuispastor, werkte zelf vijf jaar op een Haagse scholengemeenschap. ,,De rechttoe rechtaan benadering is gemakzuchtig en heeft een averechts effect. Moslimleerlingen slaan vaak helemaal dicht. De leraar die voor de klas een condoom over een bezemsteel uitrolt, vinden ze te grof voor woorden. Dat zeggen ook Marokkaanse en Turkse meiden die in superstrakke jeans en uitdagende decolletés in de les verschijnen. Dan treedt toch een mechanisme van normen en waarden in werking dat anders is dan bij hun Nederlandse klasgenoten. In zo'n spagaat nemen moslimjongeren tegenover seksualiteit vaak een onzekere, ambivalente houding aan.''

Als Van Bommel hen confronteert met hun traditie, zijn de jongeren 'stomverbaasd als ze horen hoe openhartig de Profeet over seks sprak'. In zijn nieuwe boek 'Islam, liefde en seksualiteit' citeert hij: 'Mijn vrouwen -Mohammed had meerdere echtgenotes- zien mijn schaamstreek en ik de hunne'. Een schokkende uitspraak voor veel hedendaagse moslims, van wie de auteur toen hij pas tot de islam was bekeerd regelmatig te horen kreeg: 'het vrouwelijk geslachtsorgaan is lelijk, daarom moet je er, als jij eenmaal getrouwd ben, nooit naar kijken'.

In ultra-conservatieve kringen vrijt men daarom geheel gekleed. Van Bommel: ,,Net als bij de dokter ontbloot de vrouw alleen het plekje waar de 'pijn' zit. Haar echtgenoot brengt vervolgens zijn geheime wapen in stelling vanuit een al even geheimzinnige plooi in z'n kleding en het 'verschrikkelijke' gebeurt. Waarna beiden zich beschaamd van elkaar afkeren. Seks is iets abjects, iets vies.''

Toch blijkt dit geen gemeengoed binnen de islamitische leer. In tegenstelling tot het christendom waar seksualiteit eeuwenlang louter werd gezien als middel tot voortplanting, mag men er in de islam ook los van die functie van genieten. Het is legitiem vrijen op zich lekker te vinden.

Van Bommel: ,,Islamitische teksten vergelijken het orgasme met de extase die de geest beleeft bij haar vereniging met de Schepper. De vreugde van seks vormt een voorproefje van de lijfelijke geneugten in het paradijs die overigens niet, zoals soms wordt gedacht, alleen zijn voorbehouden aan overleden gelovige mannen. Dat geldt ook hier op aarde. Niet alleen de man moet aan zijn trekken komen, zijn echtgenote heeft daar evenveel recht op.''

,,De Profeet was daar in zijn tijd heel expliciet in: 'Wanneer iemand van jullie gemeenschap heeft met zijn vrouw, laat hij dan op een voor haar bevredigende manier de liefde met haar bedrijven. Laat hij niet van zijn vrouw afgaan totdat ook zij bevrediging heeft bereikt en laat hij zijn vrouw niet tot haast aansporen.'

Dit dient volgens de islam dan wel binnen het huwelijk te gebeuren. Voor- en buitenechtelijke seks is taboe. ,,Moslimouders van nu'', zegt Van Bommel, ,,lijken hierin sterk op autochtone ouders uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Ze vinden dat je pas seks mag hebben in het huwelijk. En als er tevoren toch iets gebeurt, moet er zo snel mogelijk getrouwd worden.''

Nooit-gehuwden behoren volgens de islam maagd te zijn. In de praktijk blijkt dat echter uitsluitend voor vrouwen te gelden. Van Bommel: ,,Van jongens wordt door de vingers gezien en soms zelfs gestimuleerd dat ze vóór hun trouwen seksuele ervaring opdoen. Over hun ontmaagding doet men lacherig. Meisjes daarentegen moeten per se als maagd de huwelijksboot ingaan. Hun eer wordt bewaakt door alle mannen in de familie, de vader en eventuele broers voorop. Zij houden de meisjes nauwlettend in de gaten, want de eer van de familie is in het geding. Wordt die eer geschonden, bijvoorbeeld doordat een meisje vóór haar huwelijk een seksuele relatie aangaat, dan is dat gezichtsverlies. Dan kan leiden tot eerwraak, met vreselijke gevolgen voor de direct betrokkenen.''

,,Bloed- en eerwraak heeft de Profeet een gebruik van vóór de islam genoemd. Hij heeft er letterlijk over gezegd dat hij het 'onder zijn voet' heeft genomen. Dat wil zeggen volledig heeft afgeschaft. Deze daad van eigenrichting wordt daarom in de wetgeving van de meeste moslimlanden afgekeurd. De Turkse vader die onlangs zijn dochter uit Almelo in Turkije met een jachtgeweer om het leven bracht om zo de eer van de familie te redden deed dit vanuit een verkokerde, emotionele visie op eer en schande zoals dat in geïsoleerde stammensamenlevingen voor komt. Hij is in de ogen van de islam gewoon een moordenaar van van zijn kind.''

Maagdelijkheid, weet Van Bommel, is ook onder Nederlandse moslims een met hypocrisie en taboes beladen onderwerp. Dat belemmert jongeren er rustig over te praten en wederzijds de grenzen aan te geven waarbinnen relaties kunnen plaatsvinden.

Is samenwonen, als voorportaal van een huwelijk, inclusief seksueel experimenteren, een optie? Volgens Van Bommel gebeurt dat al. Zelfs in de dorpen van Marokko. ,,Het wordt door imams, ook in ons land, oogluikend toegestaan. Als het later tot trouwen komt zijn ze bereid het huwelijk in te zegenen. Maar het lijkt me uitgesloten dat samenwonen binnen de islam ooit formeel, via een fatwa, wordt erkend. Daarvoor ligt de zaak te gevoelig.''

En dan is er nog homoseksualiteit. Uit uitspraken van de profeet Mohammed blijkt dat hij er niets van moest weten. Is het daarom niet logisch dat veel moslims in ons land, ook jongeren, homofoob zijn en dat imam El Moumni homo's 'varkens' noemt?

Van Bommel: ,,De Profeet zag homoseksualiteit inderdaad als een zedelijk en maatschappelijk gevaar. Hij maakte echter een onderscheid tussen de persoon en de daad. De daad keurde hij zonder meer af, maar de homoseksuele mens daarentegen werd niet veroordeeld. Die heeft zelfs toegang tot de moskee, zolang hij of zij er niet op de versiertoer gaat. Maar dat geldt ook voor heteroseksuele gelovigen.''

Toch loopt een homo die in Saoedi-Arabië door vier getuigen op vrijen met een andere man wordt betrapt, het risico van steniging. Van Bommel wil geen moreel oordeel vellen over het seksueel gedrag van anderen, laat staan daar fysieke straf aan verbinden. ,,Dat is een zaak voor God.''

Kan het zijn dat God zelf homoseksueel gedrag in mensen heeft geïmplanteerd en dus de homo net zo heeft gewild als de hetero? ,,Indien zou vaststaan dat het een aangeboren geaardheid is -en ik ken mensen bij wie alles erop wijst dat dit zo is- dan zou je inderdaad tot zo'n vergaande conclusie moeten komen. In elk geval lijkt het logisch dat, nu wij Nederlandse moslims terecht eisen dat de autochtone samenleving ons respecteert in onze eigenheid, we omgekeerd ook homo's en lesbiennes hún eigenheid dienen te gunnen.''

Seks bestaat, schrijft Van Bommel, niet alleen uit genot, maar valt ook binnen het concept van ibada, het dienen en aanbidden van God. Desgevraagd licht hij toe: ,,Het kost geen enkele moeite met Miss World, dat mooie Turkse fotomodel uit Almelo, de liefde te bedrijven. Maar hoe sta je tegenover je eigen vrouw die niet die ideale maten heeft, en hoe staat zij na jaren huwelijk tegenover jou die al een buikje begint te krijgen? Hoeveel inhoud heeft de wederzijdse omhelzing dan nog? Als die op je zestigste nog even veel liefdevolle inhoud heeft, als op je twintigste, dan dien je God. Die heeft ons immers geschapen naar zijn beeld en gelijkenis. Zuivere seksualiteit is een vorm van aanbidding.''