De kleur verdwijnt uit Aïcha's leven als fundamentalisme langzaam bezit neemt van haar dorp

recensie In een Pakistaans plaatsje vindt een bruiloft plaats. Prachtige felle kleuren domineren het vertrek waar de vrouwelijke gasten de bruid omringen. Door kleurige doeken zijn ze afgeschermd van de mannen die ernaast feesten. Maar zodra de muziek echt opzwepend wordt verliezen de lappen hun taak: een van de mannen danst er dwars doorheen naar de vrouwen toe. De vrolijkheid wordt er alleen maar groter op.

In 'Silent Waters' blijkt de scène cruciaal, zo realiseer je je later. Op de trouwerij komen ook twee bebaarde mannen. Ze zonderen zich af, kijken ernstig. Met hun komst zal in het plaatsje Charkhi een zekere somberte z'n intrede doen.

In haar eerste speelfilm slaagt de Pakistaanse Sabiha Sumar (1961), die eerder documentaires voor Channel Four maakte, er opmerkelijk goed in om via een persoonlijk verhaal de politieke geschiedenis van haar vaderland van de afgelopen halve eeuw in vogelvlucht te schetsen. 'Silent Waters' speelt zich af in 1979, toen het moslimfundamentalisme oprukte in het land dat in 1947 van India werd gescheiden. Aïcha (gespeeld door de Indiase filmster Kirron Kher) is een weduwe die koranles geeft aan meisjes. Haar tienerzoon Salim wentelt zich dromerig in zijn verliefdheid op Zubeida, een mooi schoolmeisje met kordate toekomstplannen: studeren en geld verdienen. Maar niet lang na de komst van die twee ernstige bruiloftsgasten begint alles te veranderen, heel geleidelijk.

Salim, die zich niet goed raad weet met zijn volwassenwording, sluit zich weifelend aan bij het groeiende groepje aanhangers rond de twee bebaarde fundamentalistische zendelingen. Aïcha wordt door de radicalisering van haar zoon geconfronteerd met een geheim verleden dat ze maar niet uit het hoofd kan zetten. En Zubeida ziet haar vrijer veranderen van een gevoelige, muzikale jongeling in een boze, bittere man. Het lijkt wel alsof de kleur uit Aïcha's leven wegtrekt. Op haar mooie gezicht maakt haar lach plaats voor gefrons, pijn, gelatenheid. In de straten wordt weinig meer gelachen. En iedereen houdt elkaar scherp in de gaten, zeker wanneer een groep sikhs voor een bedevaart het plaatsje aandoet.

'Silent Waters' is een geëngageerd melodrama van een filmmaakster die zich er niet toe laat verleiden het gedachtegoed van de radicalen te ontleden. Ze impliceert dat vooral de vrouwen bepaalde vrijheden beginnen in te leveren. Maar belangrijker dan wát de radicalen precies zeggen is het feit dát ze dat doen. Dat ze met holle retoriek over een gouden toekomst jongemannen losweken van hun omgeving, ongeletterden indoctrineren en wiggen drijven tussen mensen die het prima met elkaar kunnen vinden. Verdeel-en-heerspolitiek is universeler dan de djihad-beweging alleen. Het is angstaanjagend om te zien, vooral met het wereldnieuws in je achterhoofd. Toch betoont Sumar zich een voorzichtige optimist. De lijn naar het heden trekt ze via Zubeida. Niet meer het kleurrijk geklede van meisje van toen, maar wel de onafhankelijke, eigengereide vrouw die ze destijds wilde worden.