Boze geesten

'Mijn motto is: God is eerste hulp bij ongelukken. Ga eerst richting Jezus, dan ga je richting het wonder. Ga niet eerst langs allerlei dokters en psychiaters, maar ga eerst naar God. Zijn beloften zijn werkelijk waar!”

Hier spreekt de twintigjarige Janine Schreuders in het blad De Levensstroom. Ze leed twaalf jaar aan de psychiatrische stoornis 'borderline', waarvan stemmingswisselingen, impulsiviteit, meerdere persoonlijkheden hebben of stemmen horen, een paar symptomen zijn. Tevergeefs had ze artsen en psychiaters bezocht.

Na een 'reddings-en genezingsdienst' van evangelist Jan Zijlstra en de Levensstroomgemeente was ze er helemaal vanaf, genezen door Jezus.

,,Zelfs mijn psychiater was verbaasd over het wonder en gaf toe dat er iets bijzonders met mij was gebeurd.” Een fotoreportage van de geëmotioneerde vrouw met open sneeën op haar armen van de zelfverwonding, moet het geheel geloofwaardig maken.

De oproep om niet eerst langs de medische weg te gaan maar zich meteen tot God te wenden, doet denken aan de geruchtmakende affaire rond gebedsgenezeres Jomanda. Zij probeerde vergeefs tv-bekendheid Sylvia Millecam te redden van borstkanker en raadde haar af een medisch specialist te consulteren (Jomanda ontkent dat laatste overigens).

Voor de keuze van een 'genezer', dokter of evangelist, is het belangrijk hoe je een ziekte kwalificeert. Is die lichamelijk of geestelijk? In het christelijke gereformeerde blad De wekker onderzoekt C. van 't Spijker hoe de zieke mens in de Bijbel zijn ziek-zijn duidt. In het Oude Testament overheerst de visie dat ziekte een straf is van God. Zelfs waar ,,het ontstaan van een ziekte rationeel verklaarbaar is, zoals na de beet van de slang (Num.

21:6), blijft het vanzelfsprekend dat de ziekte door God gestuurd is”. Wie lijdt aan een lichamelijke kwaal is volgens Van 't Spijker bevolkt door boze geesten. ,,Soms veroorzaken die blindheid, doofheid of andere ziekten, ook psychiatrische aandoeningen, zie Marcus 5: 1-20 en 7:24-30”, schrijft hij. ,,Jezus heeft macht over deze boze geesten.”

Maar Jezus drijft ook weer niet alle boze geesten uit. Van 't Spijker benadrukt dat God Paulus opgescheept laat zitten met een ziekte, om hem nederigheid te leren. (in 2 Cor. 12:7) ,,Ziekte heeft dus soms een geestelijk doel.” Wat doe je daarom als je geestesziek bent? In ieder geval niet Gods plan in de weg staan, vindt Van 't Spijker. ,,En als het zijn plan is dat we niet genezen, dan zullen we ook niet genezen.”

Sommige ziektes gaan inderdaad nooit over, en de borderlinestoornis komt daar aardig in de buurt. Iemand die daaraan lijdt blijft een zorg voor familie en vrienden. Hoe kunnen die met geesteszieken omgaan? Predikant M. Schut belicht deze kant van de kwestie in de Groningse Protestantse Kerkbode. Hij had in de Teleac-serie 'Kopzorgen' de aflevering gezien over borderlinepatiënten en zich pijnlijk gerealiseerd dat er zoveel onbegrip heerst rond psychische aandoeningen. In zijn artikel geeft hij raad aan hun naasten.

,,Mensen met een zware psychische aandoening hebben last van afwijkend, onvoorspelbaar en vaak asociaal gedrag. Om dat te kunnen hanteren, heb je twee uitgangspunten nodig: liefde voor de mens die voor je staat, zit of ligt, en relativeringsvermogen om afstand te nemen van je gevoel.”

Stel, je zus heeft een kind met borderline, geeft hij als voorbeeld. Met dat kind is geen land te bezeilen en je hebt sterk de neiging helemaal niet meer langs te gaan. Zet dan je eigen gevoelens opzij en probeer over je onvermogen heen te stappen. Raak ook niet verstrikt in de tegenreactie, door meteen te roepen 'ik ga haar eens flink aanpakken met haar rare gedrag'.

In zo'n situatie probeert ieder zijn eigen onmacht te keren door te verwijzen naar normaal gedrag, zegt Schut. ,,Zeker als je een emotionele relatie hebt met iemand, is het moeilijk je eigen onvermogen wat minder belangrijk te vinden, en te blijven redeneren vanuit de patiënt.”

Wat kun je wel doen? Schut kiest voor een oefening in trouw. Je kunt iemand regelmatig bezoeken, een kaartje sturen of praktische dingen doen om het leven van de zieke leefbaar te houden. Maar doe niets wat diegene niet wil, en bewaak ook je eigen grenzen van hoeveel je kunt geven, waarschuwt hij. ,,Trouw, op je eigen manier en in respect en liefde voor de ander.”