Beladen monumentaliteit

Met een productie van drie, vier doeken op groot formaat per jaar exposeert Marie-Antoinette Courtens (1944) al even sporadisch. Wel stelde ze haar werk in de afgelopen decennia regelmatig in het Haagse Pulchri Studio tentoon, zodat de vaste bezoeker haar ontwikkeling kon volgen. Dit keer verrast ze door de metershoge bovenzaal met monumentale doeken vol te hangen.

Door het grote formaat en de geraffineerde omgang met het licht in de verf, schept Courtens een sacrale ruimte waarin het goed contempleren is. Ze gaat in haar behandeling van de kleur nog niet zo ver als Mark Rothko die aan zijn abstracte kleurvelden een mythische ondertoon wist mee te geven. Ze komt wel een eind in die richting door haar schilderkunst van een nieuwe betekenislaag te voorzien.

De ontwikkeling van relatief kleine formaten naar het grote, overvierkante doek, zat er al een poos aan te komen. Courtens werkt de helft van het jaar op Ibiza waar ze ooit gefascineerd raakte door het zuidelijke licht en de donkerrode aardkleuren van het land. Haar landschappen waren altijd doordrenkt van een warme gloed die er als het ware om vroeg om een grootschalige uitdrukking te krijgen. Doordat ze de kleur nu min of meer weet te verzelfstandigen, is het landschappelijke aspect verdwenen. Toch weet ze een suggestie van diepte te creëren door de verf in steeds meer lagen aan te brengen. Als een nieuw element ontwikkelt Courtens het gebruik van de kleur blauw in een nog kleine groep schilderijen die ontstond naar aanleiding van een reis naar Indonesië. Je merkt een sterke voorkeur voor een bijna onwezenlijk soort nachtblauw dat tendeert naar zeegroen, met een duidelijk opgelegde symboliek. Zo krijgt ze opnieuw met een minimum aan middelen een overtuigende zeggingskracht, waarbij een tegenstelling als aggressiviteit versus intimiteit in een spannende verhaaltrant wordt opgevoerd. Opeens lijkt ze weer verwant aan de golf van nieuwe landschapsschilders, zij het dat ze weinig belangstelling voor herkenbare detailpunten toont.