De acteerkunst van het terloops ontraadselen

opinie Hij speelt met het toneellicht: erin, eruit, er langs -dat moet bij magiërs. Dribbelend op kousevoeten, een wit overhemd rond de heupen flapperend verschijnt hij ten tonele en pepert het publiek meteen Theatrale Les 1 in: ,,Een toneeloverhemd aantrekken is iets heel anders dan een echt overhemd aantrekken. Dat duurt veel langer.''

Na lange tijd was toneelvernieuwer en oprichter van het gezelschap Maatschappij Discordia weer even als toneelspeler present. Zijn gezelschap is na subsidie-intrekking op sterven na dood, maar de invloed van het kenmerkende 'Discordia-spel' manifesteert zich tot ver buiten het eigen huis: tot de theatergroepen 't Barre Land, De Roovers, ZTHollandia en mindere mate ook tot het Nationale Toneel en Toneelgroep Amsterdam.

Lamers is de man van het 'niet-spelen'. Of: doen alsof je niet aan het spelen bent, terwijl iedereen ziet dat je daar toneel staat te spelen. Noem het: De Kunst Van Het Terloopse Spel. Zelfs een titel voor het te spelen toneelstuk heeft Discordia doorgaans niet nodig, al is 'Portret van de oude kunstenaar' in dit geval ten minste iets. De uitnodiging, die dit keer eens zonder microscoop te lezen valt, licht in eigenzinnige spelling en hoofdletterloos toe: ,,met gepaste trots presenteert mij discordia haar allerprilste vertooning een idiosynkratiese alleenspraak door een illuster lid van dit veelgeplaagde edoch hardnekkig aan het bestaan vasthoudende tooneelkollektief.''

Bij Discordiavoorstellingen moet je steevast extra bij de les blijven, want juist door die bejubelde 'terloopsheid' ontglipt je soms het een en ander. Al in de eerste minuten verklaart Lamers dat er op het toneel 'niet veel gebeurt' aangezien alles immers 'steeds hetzelfde' is. En daar zit je al weer met de mond vol kiezelstenen. Zonder omhaal wijst hij het publiek terecht en geeft in dezelfde handomdraai een proeve van 'eersteklas tekstbehandeling': ,,U bent wel erg stil. Ik heb u niet zo heel graag. Ik heb u nooit zo graag gehad. Ik heb u nooit gehad. Toch is het altijd mijn bedoeling geweest om zo dicht mogelijk bij u te zijn. Laat ik proberen u in het ongewisse te laten.''

Hij wijdt uit over perspectiefleer ('U wordt geacht de tafel op het achtertoneel niet te zien.') en kondigt aan dat hij later in bad zal gaan. In het klassieke kuipbadje, dat linksvoor gereed staat. Vraag niet waarom, maar het is handig om te weten dat Lamers in al zijn Discordiavoorstellingen een bad in diezelfde kuip nam. Eenmaal in het bad overpeinst de oude kunstenaar: 'Is het mogelijk dat ik hier iets mee bedoel?' Halverwege de voorstelling vraagt hij zich of hij zal vertellen waar het toneelstuk over gaat. Of zal hij daar beter nog even mee wachten?

Voordat je het in de gaten hebt is de voorstelling afgelopen, en had je de sleutelzin bijna gemist: ,,Waarom zou je het anders dóen, dan om dingen te ontraadselen?''

Lamers speelde zijn solovoorstelling maar een paar keer in Brussel en in Amsterdam. Misschien komt hij nog eens terug in een ander theater, op een andere dag, misschien ook niet. Dat is nou eenmaal de Discordia-geest getrouw.