Vrome jonge activisten tegen Hitler

recensie Van zijn vader, zei kroonprins Willem-Alexander op 5 mei, had hij 'een schitterend woord' geleerd: Zivilcourage, de moed om voor de eigen overtuiging uit te komen. In het Duitsland van Willem-Alexanders vader en grootvader schitterde die eigenschap ten tijde van Hitler vooral door afwezigheid. De studenten Hans en Sophie Scholl waren uitzonderingen.

Voor wie hun namen nog niet kent: Hans was het brein achter een pamflettenactie van de Münchense verzetsgroep De Witte Roos, waartoe ook zijn zus Sophie behoorde. Verraad bezegelde hun lot. In februari 1943 werd zowel Sophie (21) als Hans (24) onthoofd.

In 'Die Weisse Rose' (eerste druk 1952) schetste hun oudere zus Inge hun ontwikkelingsgang: van prille bewonderaars van Hitler tot vrome activisten tegen zijn regime. Al zondigt het soms tegen de eisen van betrouwbare geschiedschrijving, het boekje blijft een indrukwekkend en ontroerend monument.

In haar pamfletten -een zestal, in de nieuwste vertaling opgenomen- schoot Die Weisse Rose met scherp. Hitlers mond was 'de stinkende muil van de hel'. De 'bruine horde (...) te verdelgen' gold voor elke Duitser als 'heiligste plicht'.

Meer dan passief verzet, inclusief sabotage van de oorlogsindustrie, verlangden de opstellers daartoe niet. Ook blijkens de opzet van hun teksten -een begint met een Latijns gezegde en citeert Aristoteles- waren ze er vooral op uit intellectuelen tot optreden te bewegen. In hoeverre ze meer teweegbrachten dan verhevigd schuldgevoel, dat vermeldde Inge Scholl niet.

Het is jammer dat aan de vertaling geen beknopt portret van haar is toegevoegd. Inge Scholl bewees dat passief verzet ook na de oorlog geboden kon zijn. Actief in de Duitse vredesbeweging, werd ze in de jaren tachtig veroordeeld -tot een geldboete- omdat ze aan blokkades bij een Amerikaans militair depot had deelgenomen. Ze stierf, 81 jaar oud, in 1998.