Ouders, luister niet naar ons!

recensie Zijn er nog opvoedingsdeskundigen waar ouders wat aan hebben? Het universitaire leger (ortho)pedagogen, ontwikkelingspsychologen en gezinswetenschappers zit vooral statistieken bij te werken waar weinigen iets van begrijpen.

Sociologe Christien Brinkgreve is daar al lange tijd een uitzondering op. Haar gouden idee om te analyseren welke adviezen de rubriek 'Margriet weet raad' de lezers voorschotelde, leverde een kwart eeuw geleden een origineel boek op. Brinkgreve, inmiddels hoogleraar 'gezinsverhoudingen' aan de Utrechtse Universiteit, besloot dat kunstje te herhalen. Haar nieuwe boek, 'Vroeg mondig, laat volwassen' opent met een hoofdstuk waarin zij de leefwereld van kinderen probeert te begrijpen aan de hand van de brieven achterop de VPRO-gids, het bekende Achterwerk.

Een succesformule herhalen is riskant en de verrassing is deze keer minder groot. Brinkgreve's belangrijkste stelling is dat de kindertijd helemaal niet de onbezorgde tijd is waar veel mensen hem voor houden. Maar is die mening nog wel zo wijdverspreid, in een tijd van pesten met sms-boodschappen op mobieltjes, geweld op de basisschool en massale echtscheiding? Een somberder beeld is al gemeengoed en wordt door dit boek bevestigd.

Orthopedagoge Annie de Vreugd zegt het maar gewoon ronduit: aan pedagogen heb je niks, ouders moeten vooral hun eigen intuïtie volgen. Een gouden tip, die wel de vraag opwerpt wat De Vreugd ouders dan zelf nog te bieden heeft. Een tweede advies in 'Doe het zelf ouders!' luidt: neem de tijd voor de kinderen. En dan niet door uren op de knieen te luisteren, maar door dagelijkse dingen ook voor kinderen aardig te maken. Een peuter gaat minder snel krijsen in de supermarkt als hij weet dat hij samen met vader iets voor het avond eten gaat uitzoeken.

De stelligheid waarmee de auteur dit alles debiteert, is soms irritant. Ze weet bijvoorbeeld wel héél zeker dat ieder kind een enorm schuldgevoel overhoudt aan de echtscheiding van zijn ouders. Het genuanceerdere beeld dat Brinkgreve hiervan schetst wordt hier met terugwerkende kracht waardevoller.

Zindelijkheid, niet durven slapen: De Vreugd geeft nuttige tips. Maar in haar wereldbeeld komen seks en internet niet voor. Het boek van De Vreugd blijkt trouwens -zo is te ontdekken via dat internet- grotendeels te bestaan uit stukjes die ze eerder voor het Brabants dagblad BN/De Stem schreef, een feit dat ze nalaat te vermelden.

Collega-orthopedagoog Jan Geurtz ontwierp eerder een methode om te stoppen met roken. De titel van zijn nieuwe boek 'Het einde van de opvoeding' suggereert dat ouders er nu aan toe zijn om te worden bevrijd van een andere verslaving -altijd maar willen opvoeden. Geurtz gaat in tegen veel van wat de tijdgeest ouders allemaal oplegt: ouders hoeven helemaal niet altijd consequent te zijn en ze mogen de kinderen best wel eens hun zin geven.

Geurtz is sterk beïnvloed door het boeddhisme. Niet iedereen zal zijn visie delen dat bewustwording voor ouders begint bij meditatie. Maar toch, een advies in de trant van 'onderzoek eerst je eigen motieven en angsten voor je je uitlaat over wat je kinderen allemaal verkeerd zouden doen', daar kunnen vooral de kinderen van overbezorgde en perfectionistische ouders veel aan hebben.