Grigory Sokolov monumentaal

recensie De Rus Grigory Sokolov behoort de laatste jaren tot de absolute publieksfavorieten in de serie Meesterpianisten in het Concertgebouw. Die faam heeft hij te danken aan eigenschappen, als zijn absolute technisch meesterschap, zijn ongeëvenaard rijke toon en zijn innerlijke en diepzinnige manier van musiceren. Zondag waren deze kwaliteiten andermaal te horen in het uitverkochte recital dat hij in Amsterdam gaf.

Opmerkelijke was het grote verschil van de Sokolov voor de pauze in Schubert en na de pauze in Chopin. In Schuberts grootschalige Sonate in A, D 959 was zijn manier van musiceren uitgesproken sober, strak en gericht op structuur en monumentaliteit. Hij liet zich niet door deze veelomvattende compositie verleiden tot grote contrasten of romantische uithalen. Integendeel: in alle vier de delen was een totaalvisie op het stuk te horen.

Uitgangspunt was de tamelijk hoekige opening, met de markante octaafsprongen naar beneden in de linkerhand. Hier stelde Sokolov de ranke, lineaire passages tegenover, die hij zeer helder en staccato vertolkte. Het tweede deel (andantino) heb ik wel eens schrijnender of desolater gehoord, en de theatrale middensectie pathetischer. Ook kan ik me voorstellen dat het vrij rustig gespeelde scherzo bij een hoger tempo meer leven in de sonate zou brengen. Maar juist door deze opzet slaagde Sokolov er in het werk een eenduidige, consequente vertolking te geven, die ronduit indrukwekkend was.

In een zevental werken van Chopin leek opeens een totaal andere pianist achter de vleugel plaatsgenomen te hebben. De vier Impromptu's, en nog meer de twee Nocturnes, opus 62 en de Polonaise Fantaisie in As, opus 61 beleefden een uitgesproken vrije en fantasievolle uitvoering. Sokolov liet zijn instrument zingen, fluisteren, brullen en glitteren, in weloverwogen en boeiende muzikale betogen.

Hij realiseerde dit alles met zijn bijzondere speeltechniek, waarbij hij in tamelijk grote, omhoog gerichte gebaren de klanken als het ware uit de toetsen plukte. Het wonderlijke is dat deze verticale bewegingen tot onnavolgbare horizontale verbindingen leidden.

Sokolov speelde de Chopin-werken zonder tussendoor applaus te nemen, in één grote spanningsboog. Hij deed dit in opperste concentratie. Het publiek volgde dit schitterende, maar wél typisch Russisch te noemen Chopin-spel ademloos.