Op weg naar totale abstractie

Bij het horen van het begrip 'Larense schilderkunst' doemen meteen beelden op van eindeloze heidevelden, bevolkt met kromlopende herders die een schaapskudde voortdrijven, of aan romantische boereninterieurs waar een jonge moeder de laatste telg aan de borst koestert.

De Larense School was in de 19de eeuw een beweging die tientallen (post)impressionisten omvatte met een voorliefde voor het destijds snel verdwijnende Gooise boerenland. Vaak wordt vergeten dat de Larense School omstreeks de eeuwwisseling een hoogst interessante uitloper had, die een voorbode van de moderne schilderkunst betekende. Zo hebben landelijk bekend geworden kunstenaars als Peter Alma, Bart van der Leck en Piet Mondriaan gedurende enige tijd hun penselen in het Gooi gehanteerd. Dat gebeurde aan de vooravond van hun abstracte avonturen. Tot de uitloper van de Gooise schildersbeweging behoort ook Chris Beekman. Van hem had het Singer Museum in Laren, dat zich in zijn collectie én in zijn expositiebeleid deels op de vroeg-moderne beweging richt, al een tekening in huis, toen het onlangs een schilderij van hem kocht. Je kunt Beekman als een echte Gooise schilder beschouwen. Hij is weliswaar in Den Haag geboren, in 1887, maar hij verhuisde in 1916 naar Eemnes, in hetzelfde jaar dat Van der Leck in Laren ging wonen. Ook onderhield Beekman contacten met Mondriaan en Alma. Al deze kunstenaars ontwikkelden zich in de jaren '10 vanuit een figuratieve stellingname naar de totale abstractie. Beekman maakte in 1917 een voorstelling met drie figuren met handkar, waarbij een voorkeur voor een schematische en geometrische aanpak is te zien. De kindertjes die de handkar voortduwen, zijn herkenbaar afgebeeld, maar ze zijn al wel plat en vlak geschilderd. Beekman is in dit werk duidelijk op weg naar een nieuwe schilderwijze waarin hij het vlak zal opdelen in kleine, geometrisch bepaalde vormen in primaire kleuren. Niet veel later zou hij volledig abstract gaan werken, maar hij keerde zich daar even snel weer van af: in 1920 werkte hij alweer in een herkenbare stijl. Het doek dat het Singer nu heeft gekocht, past dus wonderwel in deze kortstondige ontwikkeling die zo goed gelijk oploopt met de abstracte ontwikkeling bij Van der Leck en Mondriaan. Want ook Mondriaan zou omstreeks 1917 naar een volledige abstractie toegroeien. Het Singer laat de Beekman samen met geabstraheerde en 'gegeometriseerde' werken zien van Peter Alma (een landschapstekening uit 1913), enkele werken van Van der Leck en natuurlijk meer werk van Beekman zodat de 'dageraad van de moderne kunst' op aardige wijze in beeld gebracht kan worden. De aankoop van de Beekman werd mogelijk gemaakt door aanzienlijke steun van de Stichting Vrienden van het Singer Museum en de Vereniging Rembrandt.