Het ongeziene aanraken

Op 56-jarige leeftijd debuteert de Franse graficus Erik Desmazières (geboren in 1948 in het Marokkaanse Rabat als zoon van een Franse diplomaat) in Nederland. Met een overzicht in Museum Het Rembrandthuis waaraan een brandnieuwe serie Amsterdamse stadsgezichten is toegevoegd, laat Desmazières zien dat een dergelijke expositie beter laat dan nooit kan worden gehouden.

Ooit had zijn werk een sterk magisch-realistisch karakter en tekende hij fantastische landschappen en stadsgezichten die aan wonderbaarlijke dromen leken te zijn ontleend. Altijd met een ambachtelijke perfectie neergezet, zodat de kijker in staat is om elke steen, elk blaadje of haartje te kunnen onderscheiden en tellen. Zijn voorliefde voor een fantastische architectuurtekenaar als Giovanni Battista Piranesi, maar ook voor de Franse revolutionaire architect Etienne-Louis Boullée en de Nederlandse graficus Maurits Escher, kwam onverbloemd in zijn werk tot uiting in labyrinteske vertalingen van krochtige binnenruimtes. De laatste jaren is het fantastische aspect in het werk afgenomen. Desmazières raakt meer en meer op de introspectieve toer. Hij interesseert zich voor zijn directe omgeving, kijkt rond in het atelier waar zijn prenten worden gedrukt, werpt een blik uit het raam van zijn Parijse woning en beziet de stadsdaken waaronder een raadselachtige wereld huist.

De magie van het ongeziene leeft dus nog altijd, maar het perspectief wordt dichterbij huis gezocht. Niet altijd lukt het Desmazières met een dergelijke opvatting het ongeziene aan te raken. In de recente reeks Amsterdamse stadsgezichten slaat de magie plat omdat de locaties als een toeristisch cliché uitpakken. Ze zijn nog net historiserend: Desmazières zal niet voor een eigentijdse stoffering kiezen, maar net als bij Anton Pieck leidt dat tot een ietwat kitscherig effect. Anders dan zich in de nostalgie van het verleden te verliezen, zou hij bijvoorbeeld de 19de-eeuwse stadsuitbreiding van Amsterdam kunnen verkennen, waar magie en mystiek evenzeer voor het oprapen liggen. Hopelijk zal ook Desmazières' nieuwe werk in een van de Nederlandse musea volgen. Ondanks zijn leeftijd schept hij nog tal van verwachtingen.