De vrouw is de spil in filmland

recensie De Franse rechtbank-documentaire '10e Chambre Instants d'Audiences' van Raymond Depardon werd gisteravond ingezet als de openingsfilm van het 34ste International Film Festival Rotterdam (IFFR).

Sandra den Hamer, voor het eerst optredend als algemeen directeur van het grootste culturele evenement van Nederland, koos voor een film met een krachtdadige, vrouwelijke rechter als spil van de handeling. Een mooie keuze, en wellicht ook een symbolische.

De komende tien dagen zal ook Sandra den Hamer haar daadkracht moeten bewijzen. Na twintig jaar 'coulissen-werk' staat ze zelf op het toneel, gekleed in existentieel zwart, om 2005 in te luiden als het jaar waarin de drie grote filmfestivals in Nederland door vrouwen worden aangedreven.

Naast het International Film Festival Rotterdam, geldt dit voor het International Documentary Filmfestival Amsterdam (Ally Derks) en het Nederlands Film Festival (Doreen Boonekamp). Voeg daar nog de dames directeuren van het Cinekid-festival (Sannette Naeye) en het Noordelijk Filmfestival (Anneke van Renssen) aan toe, en het cirkeltje is rond.

Wat de verwachte 350000 bezoekers de komende week naar de havenstad drijft, is een breed geschakeerd filmprogramma. Nederlandse filmdistributeurs laten hun aangekochte waar zien. 'Sideways' bijvoorbeeld, van de Amerikaanse regisseur Alexander Payne die gisteravond als 'publieksopener' werd gepresenteerd, en die bij de oscar-uitreiking op zondag 27 februari vijf nominaties - waaronder Beste Film - moet zien te verzilveren. 'Sideways', waarin twee vrienden een bizarre tocht door de Californische wijnstreek maken, verschijnt kort na het festival in de Nederlandse bioscoop.

Andere distributie-titels die in Rotterdam worden gepresenteerd en het komende jaar ons filmlandschap zullen bepalen zijn '2046' (de alternatieve 'space odyssey' van 'In The Mood For Love'-regisseur Wong Kar-wai), 'Binjip' (het woordeloze wondertje van de Zuid-Koreaanse meester Kim Ki-duk) en 'Nobody Knows' (waarin de Japanse regisseur Kore-Eda Hirokazu de verrassende veerkracht van een schare in de steek gelaten kinderen schetst).

Hongkong/China, Zuid-Korea en Japan, het zijn de traditioneel favoriete landen in het Rotterdam-programma. Om de blik wat te verruimen is er voor het eerst een vijftig titels tellend Zuid-Oost Azie-programma aan toegevoegd. We zakken dus iets af op de wereldkaart, naar een gevoelige Thaise bokser ('Beautiful Boxer') en een bonte parodie op het censuur-beleid in Singapore ('Cut') die ironisch genoeg ook weer werd gecensureerd.

De 5-koppige jury die zich de komende week over de veertien films in de competitie om de Tiger Awards zal buigen, staat onder voorzitterschap van de Amerikaanse fotografe Nan Goldin. Een van de filmmakers die kans maakt op een Tiger Award ter waarde van 10000 euro is de Chinees-Nederlandse regisseur Fow Pyng Hu die vijf jaar geleden debuteerde met 'Jacky' en nu terug is met 'Paradise Girls', een drieluik waarin drie verschillende meisjes op een breekpunt in hun leven komen te staan. Het is misschien wel het moment waarop meisjes vrouwen worden.

Concurrentie van de Italiaanse Tiger-kandidaat 'Onde' valt alvast niet te vrezen. Het is een zeldzaam pathetische prul over een blinde man en een vrouw met een wijnvlek. Geen idee waarom deze film, gemaakt door de debuterende Francesco Fei, de schijnwerpers verdient.

De Argentijnse New Wave-regisseurs Lucrecia Martel, Lisandro Alonso en Pablo Trapero blijven de moeite waard, al komen ze dit jaar niet met hun beste films. De situatie in Argentinië is steeds nijpender aan het worden. Juist nu er een talentvolle nieuwe generatie is opgestaan, wordt de druk om mee te draaien in de commerciële molen groter en groter. Marketing en globalisering slaan om zich heen, en voor deze jonge, onafhankelijke regisseurs is vertoning en aandacht op het filmfestival van Rotterdam een voorwaarde om te kunnen overleven. De komende tien dagen zal moeten blijken of 'Rotterdam' voor hen de beloofde oase is. De festival-catalogus telt maar liefst 520 bladzijden.