Oedipus in Oslo

recensie De 'ik' in 'Maskerade' mag op school Oedipus spelen in de jaarlijkse toneelvoorstelling. Het komt goed uit dat hij in zijn familie de enige is die zich níet voor alles schaamt.

Verwrongen familieverhoudingen zijn een vast thema in de Noorse literatuur. Ook het oeuvre van Lars Saabye Christensen staat er bol van. In zijn magnum opus 'De halfbroer' vraagt de ene halfbroer al na een paar bladzijden aan de andere: ,,Zal ik je vader voor je vermoorden?'' En ook 'Maskerade' is een tragische familiegeschiedenis, een moderne versie van het Oedipus-drama. Christensen treedt daarmee in de voetsporen van Ibsen, die ruim een eeuw geleden met 'Spoken' al een controversiële versie van deze klassieke tragedie neerzette.

Net als in Christensens eerdere boeken is de hoofdpersoon een kind dat er niet bij hoort, een buitenbeentje met een lichamelijk gebrek. ,,Ik had een prettige jeugd'', zo opent het verhaal. We komen er al snel achter dat dat gelogen is. Vader leidt een dubbelleven en pleegt zelfmoord, moeder kan de schande niet verdragen en wordt waanzinnig, terwijl de tante die in huis komt wonen een wrede godsdienstfanaat blijkt. Geen wonder dat de ik-figuur koppig, halstarrig en ten slotte volkomen onhandelbaar wordt.

Het boek is vanaf de eerste bladzijde spannend, omdat er van alles verzwegen wordt. Over vaders dood krijg je bijvoorbeeld alleen te horen dat het een plotselinge en hoogst ongepaste dood was en dat vader geen prettige aanblik bood.

In een wereld waarin iedereen zich wel ergens voor schaamt, valt de ik-figuur op door zijn brutaliteit. Hij haalt zich daarmee de woede van de volwassenen op de hals, maar oogst onder leeftijdgenootjes veel bewondering. Hij laat zijn haar lang groeien. Hij dreigt van school gestuurd te woorden, maar zijn toneeltalent redt hem - voorlopig. Hij krijgt de hoofdrol in 'Oedipus'.

Ook als verteller verhult en verbergt Christensen informatie; soms laat hij de lezer uit verschillende versies van het verhaal te kiezen. De belangrijkste gebeurtenis verzwijgt hij tot op de laatste bladzijde. De lezer heeft niet in de gaten hoe noodlottig het met de ik-figuur zal aflopen, hoe buitensporig hij zich misdragen heeft, tot op die laatste pagina. Daar valt het verhaal met een klap in zijn voegen, als een guillotine die neerkomt op een hakblok.