Madonna zweemt naar Abba

recensie

Madonna. Gezien 3/9, Amsterdam Arena.

De voetbal-kathedraal Arena is zondagavond omgeven door onbedoelde Madonna-symboliek. De knalrode neontekst Media Markt domineert billboards van de Bond tegen het vloeken die weer pal tegenover de ingang van Prénatal staan opgesteld. Iets verderop demonstreert de anti-abortusgroep Schreeuw. Ze worden niet begrepen door de moeders met dochter, vriendinnenclubjes op leeftijd, en alles wat Madonna in 20 jaar tijd aan zich wist te binden.

Met de woorden ’Have we confessed?’ besloot de queen of pop haar twee uur durende openbare biecht. Minister Donner kan gerust zijn, geen van de 50.000 Madonna fans voelde zich gekwetst, maar kwam de boodschap wel duidelijk genoeg over? Ze beleefden een multimediale eredienst. De show ontvouwde zich als een triptiek, een variant op Jeroen Bosch’ Tuin der lusten waarin talloze lessen verborgen zaten. Zijn 16de-eeuws beeldenbombardement keerde terug in een kleurrijk spektakel vol videofragmenten, theatrale snufjes, acrobatiek, dansacts, circus en musicalspektakel.

Op de tonen van ’Future Lovers’ en Donna Summers ’I feel Love’, het startschot van de disco (1977), daalde een spiegelbol neer die zich als een lotusbloem opende. Madonna trad naar buiten als een Anky van Grunsven in sm-outfit. Haar dansers waren even zoveel paarden die ze bereed, struikelende jockeys op het megavideoscherm onderstreepten Madonna’s rol als meesteres. Even daarna besteeg ze paaldansend een zwartlederen zadel in ’Like a Virgin’. Knipogen naar haar met seks-strapatzen doordrenkte verleden.

Het tweede luik bevatte de boodschappen die de religieus bevlogen poppolitica wil slijten. Zo kreeg haar oude hit ’Live to tell’ nieuwe betekenis in een andere context. Zedig hangend aan een glitterend kruis hield Madonna de goegemeente een spiegel voor. Alsof ze wilde zeggen ’Vrouwen hebben ook wat te zeggen over goed en kwaad’, maar was hiermee de vrouwenemancipatie voltooid?

Dramatische beelden flitsten over de videoschermen, gelardeerd met teksten over 20 miljoen aidskinderen zonder ouders inclusief citaten uit het Nieuwe Testament (Mattheus). Overigens gepikt van de film ’The people versus Larry Flint’, waarin de hoofdpersoon – aan het kruis hangend – zichzelf vergelijkt met de wandaden in Vietnam. Kerkklokgebeier vloeide over in ’Forbidden Love’, terwijl twee dansers, met tatoeages van de davidsster en de halve maan, de verzoening tussen tussen Joden en Arabieren uitdrukten. Aansluitend luidde een oosters uitgedoste muzikant op een Bijbelse ramshoorn het nummer ’Isaac’ in. Een danseres in boerka wervelde in een stalen kooi tegen het decor van woestijnlandschappen en een havik die in een witte duif veranderde.

De boodschap van verzoening zeurde door in ’Sorry’, met beelden van de wereldleiders. Na Nixon, Hitler, Mao, Bin Laden en een oogknipperende Bush toverde Madonna de Arena om tot een mondiale EO-landdag. Ze nodigde het publiek uit tot vlagvertoon: ’Alle nationaliteiten onder één dak’, riep ze. En: ’Ook al verschillen we in taal, opinie en kleur, we zijn één’. Daarop mochten 50.000 kelen ’No more War, we want Peace’ scanderen. Opmaat voor het derde luik op de dansvloer. Madonna droeg een cape met de tekst ’Dancing Queen’, verwijzend naar de hit van Abba. Citaten uit ’Saturday Night Fever’ en ’Flashdance’ versmolten tot de zinderende finale van ’Hung up’, gebaseerd op Abba’s ’Gimme Gimme Gimme’.

Dit alles bijeengehouden door een kwartet met de synthesizer als tijdmachine. De elektronica à la Kraftwerk en het popgevoel van Abba vormden de grammatica, religieuze bevlogenheid de tekst. Door het verstikkende beeldenrepertoire restte een suikerspingevoel. De show was fascinerend, toch ging je met een mediamarkt-gevoel naar buiten. Je raakte wel ’Into the Groove’, maar het ontbrak aan bezieling. Juist de ziel die Madonna zo graag wil uitdragen, zweemde meer naar Abba dan kabbala.