Een land in de greep van de misdaad

recensie

Het gebeurde op de Dam, in december 2003. Konstantin Dimitrov was met zijn vriendin op stap in Amsterdam toen hij op klaarlichte dag een kogel door zijn hoofd kreeg en overleed.

Dat was voor Nederland een eerste kennismaking met de gewelddadige Bulgaarse maffia, die inmiddels haar tentakels ver over de Bulgaarse grens heeft uitgestrekt.

Dat de (overigens Nederlandse) dader van de aanslag op drugsbaron Dimitrov werd gepakt, was een unicum, schrijft Hellen Kooijman in haar boek ’In Bulgarije’. Want in eígen land hebben Bulgaarse misdadigers bijna vrij spel.

In de periode 2001-2004 werden er 59 onderwereldfiguren in Bulgarije vermoord. Voor die liquidaties is geen enkele dader gepakt, berecht en in de cel gestopt.

Kooijman laat ook een slachtoffer van de Bulgaarse maffiosi aan het woord: een meisje dat door haar nicht naar Nederland wordt gelokt en in de prostitutie belandt. Er volgt een vlucht, een schietpartij en vervolgens een verhouding met een gewelddadig vriendje.

„Daas van alle problemen gooide Neli zich onder een auto”, schrijft Kooijman droogjes. Ze overleeft, duikt onder, maar durft niet meer terug te keren naar Bulgarije.

Je wordt er niet vrolijk van als lezer, en dat geldt evenzeer voor de andere onderwerpen die Kooijman behandelt. Bulgarije, ooit het trouwste vriendje van de Sovjet-Unie, kampt met zijn communistische verleden, zijn minderheden, armoede en bovenal corruptie.

Kooijman, die de laatste vijftien jaar het land regelmatig bezocht en met een Bulgaar getrouwd is, schrijft het allemaal toegankelijk en soms met enige ironie op.

Ze vervlecht de Bulgaarse geschiedenis in de 20ste eeuw met recente (politieke) ontwikkelingen en met haar eigen belevenissen in het land.

Maar ze besteedt bijvoorbeeld ook aandacht aan het tragische verhaal van ’Le mystère des voix Bulgares’. Dat ’zangkoor’ werd in de jaren zeventig ’ontdekt’ door een Zwitserse musicoloog. Hij bracht de muziek uit op plaat.

Welk koor nu precies de naam ’Le Mystère’ mocht dragen, was tot 1989 niet zo belangrijk: alle koren waren immers van de staat. Maar na de val van de Muur veranderde dat. De muziek brak door in het Westen, en van de weeromstuit doken her en der mystère-koren op. Rechtszaken maakten uiteindelijk een einde aan deze soap.

Al met al schetst Kooijmans’ ’In Bulgarije’ een redelijk ontluisterend beeld van een ontredderd land. Een land dat op 1 januari waarschijnlijk toetreedt tot de Europese Unie.

Het enige lichtpuntje, vindt de schrijfster, is de bevolking zelf. „Ineens weet ik waarom ik eens in de zoveel tijd verlang naar dit land. (...) Omdat ik in dit land tijdens een ritje in de bus het kind van een volslagen vreemde moeder op mijn schoot kan krijgen: ’Let u even op, ik moet mijn kaartje perforeren’. ”