Fascisten en ’roden’ in Madrid, 1939

recensie

Het kan prettig zijn thrillers te lezen die je meenemen naar onbekende en onbelichte hoeken van de wereld en de geschiedenis. In ’Dood van een nationalist’ is dat de Spaanse Burgeroorlog. Het nadeel van zo’n interessante historische setting is vaak, dat het verhaal er wat kunstmatig bijgesleept lijkt.

’Dood van een nationalist’ speelt in Madrid, 1939. De nationalisten hebben onder leiding van onder meer Franco en met behulp van Hitlers bommenwerpers de opstand de kop in gedrukt. De stad is grotendeels verwoest, er is hongersnood, er is haat en angst – waar mogelijk worden er rekeningen vereffend en wraak genomen. Dan wordt er een lid van de Guardia Civil, het legeronderdeel dat de politietaken uitvoert, gedood.

Luitenant Tejada onderzoekt de zaak. Het slachtoffer blijkt een bekende van hem te zijn, een jonge officier, net als hij afkomstig uit de klasse van conservatieve grootgrondbezitters. De dader moet wel een ’rode’ zijn, meent Tejada en als hij bij het lijk op straat een vrouw aantreft schiet hij haar zonder pardon dood.

Daarmee lijkt de zaak afgedaan; recht en waarheidsvinding bestaan niet in oorlogstijd. Maar Tejada raakt geïntrigeerd door een schoolschriftje dat hij bij de dode vrouw aantreft. Op zoek naar de waarheid maakt de jonge officier kennis met de menselijke kant van zijn tegenstanders; hun idealen, hun wanhopige leefomstandigheden. En hij stuit op de ware reden achter de moord, die te maken heeft met corruptie bij zijn eigen korps.

Jammer dat de meeste personages het historische decor niet ontstijgen en blijven steken in stereotypen: fascist, communist, nationalist, burgerslachtoffer, gemene zwarthandelaar of sadistische gezagsdrager. Alleen luitenant Tejeda maakt een ontwikkeling door – van conservatieve en machtige grootgrondbezitter, tot iemand die op de puinhopen van zijn land belangstelling krijgt voor zijn tegenstanders. Hij wordt zelfs verliefd. Deel 2 is in de maak en verdient een kans.