Bijzondere sieraden uit een Keltisch vrouwengraf

’Hartstikke trots’ is Jan Hansen (65) dat de onooglijke stukjes metaal die hij twee jaar geleden vond tijdens het wandelen over een geploegde akker in het Limburgse Koningsbosch, nu als topstukken worden gepresenteerd op de tentoonstelling ’Het geheim van de Kelten’ in het Limburgs Museum in Venlo.

De brons- en ijzerfragmenten bleken resten te zijn van bijzondere sieraden, afkomstig uit een Keltisch vrouwengraf uit de late derde eeuw voor Christus. Het Limburgs Museum heeft deze voorwerpen nu in langdurig bruikleen verworven.

Het gaat om twee bronzen enkel- of armbanden, twee bronzen ringen, een ijzeren kledingspeld en een bronzen gordelhaak, die oorspronkelijk was gemonteerd op het uiteinde van een leren riem. De twee ringen zaten waarschijnlijk bevestigd op het andere uiteinde van de riem.

Van het graf was als gevolg van het ploegen van de akker niet veel meer over, maar archeologen konden nog wel vaststellen dat het ging om een vrouwengraf uit de Keltische La Tène-cultuur (500-15 voor Christus). Behalve de sieraden werden ook nog stukjes verbrand bot gevonden, wat erop wijst dat de vrouw na haar dood is gecremeerd.

Op grond van de golvende versieringen op de gordelhaak en de enkelbanden is bepaald dat het graf uit de late derde eeuw dateert. Het (vermoedelijke incomplete) grafensemble bestaat uit voorwerpen in een plastische stijl die karakteristiek is voor de Keltische La Tène- cultuur.

Bij eerdere opgravingen elders in Europa is gebleken dat dergelijke plastisch versierde ringen door Keltische vrouwen werden gedragen als arm- of enkelband. De buitensporig grote (6 cm) ovale knoppen, zogenaamde Knotenringe, zijn vooral bekend uit de Bohemen.

Omdat ringen met deze knoppen nooit eerder in Nederland zijn gevonden, gaat men ervan uit dat de twee exemplaren die in Koningsbosch zijn gevonden, importstukken zijn. De gordelhaak is waarschijnlijk afkomstig van een lokaal bronsatelier, dat in de derde eeuw v. Chr. werkzaam was in de Midden-Limburgse Maasvallei. Een soortgelijke gordelhaak is eerder gevonden in het nabijgelegen Heel en waarschijnlijk afkomstig uit hetzelfde atelier.

Volgens het Limburgs Museum zijn de aanwinsten een verrijking van het kleine bestand aan kunstvoorwerpen uit de Keltische La Tène-cultuur. Ze bevestigen ook de contacten die er moeten zijn geweest met andere kerngebieden van deze cultuur, met name Bohemen, de Bovenrijnse regio en het Moezelgebied.

Dat de stukjes metaal die hij vond op die akker in Koningsbosch een opvallende vorm hadden, had Jan Hansen meteen al gezien. Maar dat hij met zijn vondsten ook een beetje heeft meegeholpen om het geheim van de Kelten te achterhalen, vindt de voormalige groenteboer uit Linne wel heel bijzonder.

Op de expositie ’Het geheim van de Kelten’ zijn veel voorwerpen uit Nederland, België en het aan Limburg grenzende gebied in Duitsland samengebracht. Een bijzondere attractie is de reconstructie van de Vorst van Oss. In 1933 werd in Oss de grootste grafheuvel van Nederland gevonden. Er werden wapens, werktuigen en een bronzen emmer opgegraven met crematieresten. Uit onderzoek bleek dat het ging om het graf van een dikke man van middelbare leeftijd, die moet hebben geleefd in de ijzertijd.

De tentoonstelling duurt tot en met 19 november. Info: ’www.limburgsmuseum.nl’.