De reis van Opera Forum is nu echt historie in fraai boek

recensie

’En route’ is de toepasselijke titel van een nieuw boek dat de geschiedenis beschrijft van het in 1955 opgerichte Opera Forum. Vanuit Enschede reisde Forum naar de ’buitengebieden’ in voornamelijk Oost- en Noord-Nederland. Cultuurspreiding stond ook toen al hoog in het vaandel van politieke gezagsdragers, en dus bracht Opera Forum de meesterwerken van Verdi, Puccini en Mozart naar Hoogeveen, Drachten, Emmeloord, Deventer en Groningen.

Maar allengs waren het niet alleen meer Verdi, Puccini en Mozart. Minder bekende goden als Alban Berg, Leo Janácek en Rolf Liebermann kwamen aan bod, en men reisde al gauw ook buiten Noord-Nederland. Een in het boek afgedrukt schema van voorstellingen in de maand november van het jaar 1968 laat bijvoorbeeld zien dat Liebermanns ’Die Schule der Frauen’ die maand in Hilversum, Emmen, Sneek en Deventer staat. Stevige, nieuwerwetse kost. Diezelfde maand gaat ’La traviata’ in Bergen op Zoom en Oss, ’Boris Godoenov’ in Hengelo, Rotterdam, Groningen, Wageningen en Nijmegen en ’Die lustige Witwe’ in Emmeloord, Drachten, Zwolle, Apeldoorn, Tilburg, Enschede en Hoogeveen. Maar liefst 22 voorstellingen van vier heel verschillende opera’s in 18 steden door heel Nederland.

Ambitieus was Opera Forum zeker, zoveel wordt wel duidelijk uit het boek dat onder redactie van Willem Bruls tot stand is gekomen.

Anneke van der Graaf, van 1955 tot 1972 de huisdiva van Forum, nam het eerste exemplaar (Walburg Pers ISBN 90.5730.404.X) twee weken geleden in ontvangst. Dat gebeurde op een officiële presentatie in Enschede een paar uur voor de première van Verdi’s ’I due Foscari’ door De Nationale Reisopera, het gezelschap dat in de plaats kwam van Forum toen het in 1993 werd opgeheven.

De geschreven geschiedenis van Opera Forum kwam er dankzij het initiatief en de financiële bijdrage van de Stichting Paul Pella Fonds. Dat fonds werd in 1962 opgericht ter gelegenheid van de 70ste verjaardag van Paul Pella, eerste artistiek directeur en dirigent van Forum, die in 1965 zou sterven. Pella’s geschiedenis wordt in het boek verteld, evenals die van zijn opvolgers. Er staan interviews in met direct betrokkenen, onder wie sopraan Anneke van der Graaf . In drie kloeke hoofdstukken wordt de geschiedenis van Forum uit de doeken gedaan door Franz Straatman en Chris Engeler. Die laatste maakte tevens een overzichtelijke en complete lijst van de Forum-producties met de volledige bezettingen en productieteams.

Lezend, bladerend en foto’s kijkend rijst er een duidelijk beeld op van het idealistische reisgezelschap dat uiteindelijk aan de eigen idealen én aan financiële perikelen ten onder zou gaan. Het is mooie en gestolde historie. Jammer dat er geen cd bijgevoegd is, of bestaan er geen historische Forum-opnamen?