Dutch courage op til?

recensie

In de Angelsaksische wereld lijken Nederlanders de reputatie te hebben genoten van stevige drinkers. Het Engels dankt er onder meer de uitdrukking Dutch courage oftewel dronkemansmoed aan. Engelse voetbalverslaggevers gebruiken haar graag, zij het zelden in de oorspronkelijke betekenis.

Het doet er weinig toe hoe Oranje speelt – agressief, defensief, fair of gewelddadig – er is altijd wel een reporter die Dutch courage signaleert. Dat kan lafheid zijn, maar ook niet-alcoholische moed, zoals in de kanttekening bij het zojuist begonnen WK dat Dutch courage vrucht kan afwerpen in de groep des doods (.... can pay dividends in the group of death).

Eerder op een gebrek aan beschaving zinspeelde de kop Dutch courage boven een artikel over de verkoop van plastic nazi-helmen aan zogeheten supporters van de Oranje-elf.

Onmiskenbaar synoniem met 'lafheid'' was de uitdrukking, toen een commentator van de Amerikaanse Wall Street Journal ze onlangs bezigde om de bejegening van Ayaan Hirsi Ali te hekelen. Zij werd, meende hij, uit Nederland 'weggejaagd'.

Aan dit misverstand leed ook Christopher Hitchens, columnist van Vanity Fair en geharnast bestrijder van wat hij 'fascisme met een moslimgezicht' noemt. Onder de kop Dutch courage beschuldigde hij de 'ex-gevangenisdirecteur Rita Verdonk' ervan dat ze 'iemand die sowieso rustig wou vertrekken, ook nog het land uit [wilde] schoppen'.

In de sector vaste uitdrukkingen van het Engels heeft Dutch niet altijd, maar wel vaak een weinig vleiende betekenis. Dutch comfort is schrale troost, a Dutch concert een heksenketel 'zoals op een feestje van dronken Nederlanders', a Dutch feast een party waarop de gastheer nog eerder teut is dan de gasten, a Dutch treat een maaltijd of uitje waarbij elk voor zichzelf betaalt, en a Dutch nightingale een kikker. De opsomming is lang niet volledig.

Engelse naslagwerken zoeken de verklaring voor dit soort schimpscheuten meestal in de zeventiende en achttiende eeuw, toen Nederland nogal eens overhoop lag met handelsrivaal Engeland. Maar voor onder andere Dutch courage gaat dat niet op, schrijft Robert K. Barnhart in Chambers Etymological Dictionary. Die uitdrukking is voor het eerst aangetroffen in het Amerikaanse Engels, en wel pas in 1812.