Dordts museum wint en verliest een Jan van Goyen

Gemengde gevoelens in het Dordrechts Museum, dat deze week te horen kreeg dat het schilderij Gezicht op de Oude Maas te Dordrecht uit 1651 van Jan van Goyen, dat al sinds 1948 op zaal hangt, door de Nederlandse staat teruggegeven zal worden aan de erven Goudstikker.

Het schilderij behoort tot de topstukken van het museum en is ook bij het publiek erg geliefd. Bij een verkiezing in 2004 werd het gekozen als één van de drie populairste werken in de collectie. De directie van het museum onderschrijft de rechtmatigheid van de teruggave, maar dat neemt niet weg dat het een forse aderlating betekent voor het museum. Voor werken van dit kaliber worden in de handel zulke hoge bedragen betaald, dat het voor het museum waarschijnlijk onmogelijk zal zijn om dit schilderij of een stuk van vergelijkbare kwaliteit terug te kopen. Frappante samenloop van omstandigheden is dat het museum net een week voordat het nieuws over de teruggave bekend werd, een ander werk van Jan van Goyen aan de collectie heeft kunnen toevoegen: het schilderij Het oude wachthuis bij de Kil. Maar deze aanwinst kan - hoe blij het museum er ook mee is - niet tippen aan het Gezicht op de Oude Maas te Dordrecht, dat met zijn prachtige zilverachtige licht één van de beste en bekendste werken van Van Goyen is.

Jan van Goyen (1596-1656) schilderde Het oude wachthuis bij de Kil in 1649. Tientallen jaren was het in particulier bezit in binnen- en buitenland en dus onzichtbaar voor het publiek. Een Nederlandse kunstverzamelaar die anoniem wil blijven, kocht het aan en heeft het in langdurig bruikleen gegeven aan het Dordrechts Museum. Het museum was al jaren op zoek naar een riviergezicht van Jan van Goyen in de omgeving van Dordrecht, omdat dat een mooie aanvulling zou zijn op het Gezicht op Dordrecht.

Jan van Goyen was een zeer productief schilder van (rivier)landschappen. Hij reisde langs de grote rivieren in Holland en Zeeland om onderwerpen te vinden voor zijn doeken. De stad Dordrecht, gelegen aan een knooppunt van waterwegen, oefende een grote aantrekkingskracht uit op de in Leiden geboren schilder. Geen enkele stad is door Van Goyen zo vaak uitgebeeld als Dordrecht. De opvallende stompe toren van de Grotekerk, die nog steeds de skyline van de stad domineert, duikt op veel schilderijen en tekeningen op. Dat geldt ook voor de nieuwe bruikleen. Het Oude wachthuis bij de Kil hangt dichtbij het Gezicht op de Oude Maas te Dordrecht en daar hóórt het werk ook echt te hangen, zei conservator Sander Paarlberg bij de onthulling, zonder te weten dat dat maar voor korte duur zou zijn.