500 jaar Juliana von Stolberg

recensie

Juliana von Stolberg, de moeder van onze Vader des Vaderlands Willem van Oranje, werd vijfhonderd jaar geleden geboren. Haar nu 11-jarige verre familielid Juliana prinses zu Stolberg-Stolberg zal daarom zaterdag 23 september in Stolberg in de Duitse Harz een beeld van haar onthullen. Daarnaast is de Nederlandse historica Reinildis van Ditzhuyzen gevraagd een boek over Juliana von Stolberg te schrijven. Ook dat wordt zaterdag in Stolberg gepresenteerd.

Door haar onderzoek is Van Ditzhuyzen gaan twijfelen aan het beeld dat wij van Juliana hebben: de vrouw door wie Willem de Zwijger zo’n held werd, een koene tante die (godsdienst)vrijheid hoog in het vaandel had. Veel bewijzen heeft de historica daarvan namelijk niet gevonden. „Ik denk dat ze een bescheiden, degelijke vrouw was. Ze heeft geleefd zoals je als vrouw in de tijd leefde: je trouwde met iemand van je stand en als het biologisch meezat kreeg je kinderen. Vrouwen hadden ook niet zoveel te vertellen. In haar brieven speelt God wel een belangrijke rol, maar dat gold voor iedereen in die tijd. Ze had ouders die tegen het lutherse aan zaten, werd later ook Luthers en uiteindelijk calvinistisch.

Juliana’s aardse bestaan was bepaald niet zonder gevolgen. Naast De Zwijger kreeg ze zestien kinderen uit twee huwelijken en had ze op het moment van haar overlijden in 1580 160 nakomelingen. Juliana van Stolberg was twee keer in Nederland, ontdekte de historica. Eén keer in Breda en één keer op Kasteel Berg in de Achterhoek, bij haar dochter. „Willem leefde hier op grote voet en dat vond ze wel erg wild.”

Voor de 20ste-eeuwse prinses Juliana is volgens Van Ditzhuyzen in de jaren dertig nog naar een Stolberg-prins omgezien: „Er waren drie kandidaten. Juliana vond de ene te oud, de ander was al verliefd en met de derde is het niets geworden.”