Splijtzwam

Bezoekers van het Onenessfestival werkten in dit weekend in de Groningse Veenkoloniën aan liefde voor elkaar en de planeet.

’Zelfs Al-Kaida spreekt over hogere waarden: over geschiedenis, identiteit en geloof. Daar kunnen wij van leren”, zegt Madeleine Albright, onder Clinton de eerste vrouwelijke minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten. Wel haast ze zich te zeggen dat ze terroristen niet ziet als ’vrijheidsstrijders’.

In Volzin, opinieblad voor geloof en samenleving, vertelt Albright over haar nieuwe overtuiging: om internationale problemen op te lossen – naar eigen zeggen haar voornaamste bezigheid – moet je religies serieus nemen.

Zelf is ze rooms-katholiek opgevoed (’Ik fantaseerde zelfs dat ik priester zou worden’), trad toe tot de episcopaalse kerk, en kwam er pas later achter dat ze Joods was. Ze noemt zichzelf gelovig.

Albright is van de generatie die internationale verhoudingen ’al ingewikkeld genoeg vond’, zegt ze, en daarom ’liet ze religie er liever buiten’. Maar na 11 september 2001 kan dat niet meer. Al is ze ’geen theoloog of mysticus’, ze beseft nu dat ’God deel van de wereld is’.

Als minister onderschatte Albright het religieuze aspect van het de conflicten in Israël, zegt ze. „Zo durfde Arafat geen beslissingen te nemen over de heilige plaatsen in Jeruzalem.”

Albright pleit voor het aanstellen van religieuze adviseurs. Want, zo vraagt ze zich af, waarom kon ik als bewindsvrouw wél over deskundigen beschikken als het om raketten ging, maar moest ik op religieus gebied vrij zwemmen? Bovendien moeten religieuze leiders volgens haar vaker worden uitgenodigd aan de onderhandelingstafel. „Er zijn steeds meer conflicten waarin God terecht of ten onrechte wordt betrokken, dus is het nuttig om religieuze leiders te gebruiken.” Naast nuttige adviezen kunnen zij ook uitstekend de onderhandelingsresultaten bevestigen en bekrachtigen, vindt Albright.

In De Waarheidsvriend, de wekelijkse uitgave van de Gereformeerde Bond, gaat hoofdredacteur P.J. Vergunst in op het rumoer rond het afscheid van de Utrechtse hoogleraar P.W. van der Horst. Op aandringen van de rector sprak hij bepaalde passages uit zijn afscheidsrede niet uit.

Hoewel Van der Horst het Nieuwe Testament in zijn studies ’niet uitlegde op de wijze die de Gereformeerde Bond voor ogen staat’ (namelijk ’als de levende stem van God’), is het volgens de hoofdredacteur zonneklaar dat de hoogleraar de steun van de bonders verdient. Anders dan veel commentatoren en opiniemakers gaat Vergunst ook in op de inhoud van de rede en de strekking van de geschrapte passages, waarin Van der Horst constateerde dat ’de jodenhaat van de moslims velen over de gehele wereld beïnvloedt’.

Vergunst benadrukt dat christenen gezien ’de vele honderden jaren van jodenvervolging in ons midden’ een bijzondere verantwoordelijkheid hebben ten aanzien van antisemitisme. „Waar het bijbelse zicht op het feit dat de Joden vanwege Gods verkiezing bemind waren, ontbrak, zijn er verschrikkelijke dingen gebeurd, die niet gebagatelliseerd of gerelativeerd mogen worden. Juist daarom hebben we solidair te zijn met het Joodse volk”, schrijft Vergunst.

Op de brievenpagina van het Katholiek Nieuwsblad is nog steeds een felle discussie gaande over de liederen van Huub Oosterhuis. Vorige maand betichtte het blad de dichter naar aanleiding van zijn uitspraken in Trouw van geloofsvijandigheid en hypocrisie.

Een verontwaardigde lezer verzoekt het blad vriendelijk zijn ’duidelijke overtuiging niet in fanatisme te laten ontaarden’. „Probeer bij alle bestaande tweespalt in de kerk een bijdrage te leveren aan een eerlijke dialoog en kwets mijn leeftijdsgenoten niet, die zozeer door de teksten van Oosterhuis zijn en worden geraakt.”

Anderen vallen de commentator bij, pleitend voor een ’van ketterse smetten vrije liturgie’. Voor hen is er maar één overduidelijke bron van tweespalt: „Al die briefschrijvers over Oosterhuis, onder wie een benedictijner abt, begrijpen kennelijk niet dat hun boosheid de waarheid van het omstreden KN-commentaar alleen maar sterker doet uitkomen: Oosterhuis is een splijtzwam, die grote verwarring veroorzaakt.”