Berlusconi zelf is verreweg de beste kaaiman in anti-Berlusconi-film

recensie

Regie: Nanni Moretti. Met Silvio Orlando, Jasmine Trinca, Jerzy Stuhr en Nanni Moretti. In 6 bioscopen.

Met intelligente komedies, waarin hij zelf de hoofdrol speelde, maakte Nanni Moretti naam als de Italiaanse Woody Allen. Dat hij als scenarioschrijver en regisseur niet voor één gat was te vangen, bewees hij met ’La Stanza del Figlio’, een ontroerend drama over rouwverwerking waarmee hij vijf jaar geleden de Gouden Palm won in Cannes.

Geen wonder dat er reikhalzend werd uitgekeken naar Moretti’s anti-Berlusconi film ’Il Caimano’ (de kaaiman). De film werd dit voorjaar heel strategisch drie weken voor de Italiaanse verkiezingen in 380 filmkopieën in de Italiaanse bioscopen gelanceerd, en werd met Italiaanse Gouden Kalveren (zogeheten Donatello’s) overladen.

Zoals bekend, Berlusconi verloor de verkiezingen van Prodi. Het is moeilijk na te gaan welke rol ’Il Caimano’ heeft gespeeld. Het is verleidelijk te denken dat Moretti – anders dan Michael Moore en zijn anti-Bush film ’Fahrenheit 9/11’ – in zijn opzet slaagde, en het stemgedrag wist te beïnvloeden. Maar het is niet in cijfers te vangen, het blijft een kwestie van speculeren.

Nu het verkiezingstumult voorbij is, is het de vraag of ’Il Caimano’ film standhoudt als film. Het is een beetje problematisch. Als relikwie uit het Berlusconi-tijdperk wekt ’Il Caimano’ indruk. Maar de manier waarop Moretti een persoonlijk en een politiek verhaal probeert te mengen, is niet zo overtuigend.

Nanni Moretti hangt zijn Berlusconi-kritiek op aan het personage van de neurotische filmregisseur (gespeeld door Moretti’s alter ego Silvio Orlando). De man ligt niet alleen in scheiding met zijn echtgenote, maar staat ook op het punt om bankroet te worden verklaard. Wanneer een idealistische jongedame zich aandient met een filmscenario over Berlusconi, getiteld ’Il Caimano’, begint het ’film in de film’-geworstel.

Drie verschillende acteurs (onder wie Moretti zelf) zien we voorbijkomen als Berlusconi. Er wordt flink de draak gestoken met zijn uiterlijk en zijn uitspraken. Maar als Berlusconi dan uiteindelijk zelf zijn opwachting maakt in de film – via archiefmateriaal – is het behoorlijk schrijnend dat het om het beste moment in de film gaat.

Te zien is de legendarische vergadering in het Europees Parlement waarin Berlusconi uithaalt naar de Duitse SPD’er Martin Schultz, door hem een rol als kampbewaarder in een film over concentratiekampen toe te dichten. Dit is een man die zich niet laat parodiëren, omdat het simpelweg al een parodie is. Zoals hij daar staat, met die triomfantelijke grijns. Het is ontluisterend, en oerkomisch tegelijkertijd. Moretti weet daar niet aan te tippen.