Echte heksen, maar zonder nachtmerries

opinie

’Heksen’, voor kinderen van acht en ouder, naar het boek van Roald Dahl. Bostheaterproducties. Tournee tot en met 1 april 2007, www.bostheaterproducties.nl

Als je het boek ’De heksen’ van Roald Dahl ’s avonds voorleest aan een achtjarige, kan het in slaap vallen erna wel eens lastig zijn. De griezelige grollen van Dahls heksen zijn verontrustend. Immers: het gaat niet om een sprookje, schrijft hij, maar over échte heksen. En deze ’dames’, die niets liever doen dan kinderen doden, zien er uit als doodgewone vrouwen. Moeders, juffen, oma’s en buurvrouwen zijn dus allemaal potentiële moordlustige heksen.

Maar naar de voorstelling ’Heksen’ kunnen kinderen – van acht jaar en ouder – gerust gaan zonder angst voor nachtmerries. De toneelbewerking van David Wood volgt vrij getrouw het boek, maar de griezeligste kantjes zijn eraf.

Oké, ook hier gaat het om ’gewone’ vrouwen en niet om sprookjesachtige nepheksen met zwarte hoeden en bezemstelen. Maar de vrolijk gekleurde toneelwerkelijkheid, met grapjes, voelt niet bedreigend voor de echte wereld. De toneelheksen zien er ook in hun ’gewone mensenkleren’ vreemd uit: je voelt op je klompen aan dat je bij hen uit de buurt moet blijven.

Dit neemt niet weg dat er nog wel griezelmomenten zijn, bijvoorbeeld als de heksen hun pruiken afzetten en met hun kale pukkelkoppen vals zingen: ’Heksenjacht, heksenjacht, de kinderen worden omgebracht’. En dat terwijl hoofdpersonage Boy – een leuke rol van Rogier in ’t Hout – bijna door hen ontdekt wordt. Even later hebben ze Boy dan toch te pakken. En ze toveren hem om tot muis: iets wat ze met alle kinderen willen doen. Muis Boy besluit daarom samen met zijn dappere droogkomische oma te strijden tegen de heksen.

Regisseur Lidwien Roothaan brengt een compact verhaal met vaak staccato teksten. Er klinkt een enkel liedje en filmachtige achtergrondmuziek en het verhaal wordt extreem efficiënt verteld.

Soms voelt het wat karig: slechts vijf heksen moeten een enorme massa voorstellen. Maar vaker verwonder je je over hoe knap dubbelrolspelende acteurs in deze creatieve pruikenparade van personage wisselen. Ook het eenvoudige decor werkt geweldig suggestief.

Wanneer muis Boy toverdrank wil stelen van de opperheks, zien we deze laatste op haar bed met geblokte sprei liggen. Bovenaan de toneelopening verschijnt een sterk uitvergrote rand van eenzelfde soort beddensprei. Gezien vanuit het muizenperspectief dus. Zo kunnen we Boy – met muizenoortjes op – ónder het bed door zien roetsjen, terwijl we tegelijkertijd de heks óp het bed zien liggen. Een amusante prikkeling van de kinderfantasie dus, dankzij de eenvoud.