Gelukkig worden van een bordje buikspek

opinie Richard Groenendijk lijdt al van kinds af aan aan 'de ziekte van Aandacht'. Hij groeide op in het Zeeuwse Dirksland en deed er alles aan om gecast te worden voor de film 'Op hoop van zegen', die in zijn jeugd in het naburige dorp Goedereede werd opgenomen. Een geblondeerd permanentje - 'net een vervuilde mosselbank op mijn hoofd' - en de uit het hoofd geleerde complete tekst van het toneelstuk van Heijermans mochten niet baten. Hij mocht zelfs niet eens door een straat lopen als figurant. Het typeert Groenendijk, die heerlijk zelfspot. De overdrijvingen zijn vaak zo extreem dat je alleen maar kunt gieren van de lach.

Groenendijk speelt 'De adem van de nachtchinees', zijn vijfde cabaretvoorstelling sinds 1998 en zonder twijfel zijn beste. Waar hij eerder wel eens greep naar bontjassen, glitterpakken en ander uiterlijk vertoon, is 'De adem...' sober, eerlijk, rauw en persoonlijker geworden.

Een van de thema's in zijn nieuwe voorstelling is wat mensen doen om het leven dragelijk te houden. Ze zijn er vaak niet trots op, maar het houdt ze gaande. Een kakkineuze vrouw lijdt aan kleptomanie en leeft zich uit in racisme. Prachtig is de scène waarin zij zich aan de hemelpoort beklaagd over haar overlijden. Zij krijgt een keiharde spiegel voorgehouden. Groenendijks buurman heeft zijn vrouw verloren en lost dat verdriet op met Schippersbitter.

Groenendijk spaart ook hier zichzelf niet en vertelt over zijn fascinatie voor de nachtchinees aan de Rotterdamse Witte de Withstraat. Daar, zo schetst hij met glimmende ogen, komt de hele wereld aan je voorbij. De doorsnee van de samenleving, allemaal in het nietsverhullende tl-licht aan die troosteloze formica tafeltjes. Zelf eet hij er altijd gefrituurd buikspek met ketjap. Hij heeft een scherp oog voor smeuïge details en schetst het plaatje in een handomdraai. Zijn boodschap is even simpel als helder: schaam je niet. Niet voor die Schippersbitter, niet voor het bordje buikspek.

Groenendijk had in zijn vorige shows vaak de neiging alleen maar te willen scoren met zijn grappen. Dat is nu meer naar de achtergrond verdwenen en dat maakt hem als artiest een stuk completer. Hier staat iemand die vooral een verhaal wil vertellen, waarbij de grappen vanzelf lijken op te borrelen. 'De adem van de nachtchinees' is een bijzonder gaaf programma geworden.