Rouwjuwelen met haarlok

Een sierlijk bewerkte maar eenvoudige ring ligt in het museum van de vrouw in Echt. Een Sittardse vrouw heeft deze ring gedragen als herinnering aan haar eerste doodgeboren kindje in 1930. Achter het scharnierklepje zat een haarlokje met een roze strikje achter glas. ,,Ter nagedachtenis van een overledene werden naast souvenirs die eens aan de persoon toebehoorden, ook sieraden speciaal gemaakt ter gelegenheid van een overlijden”, vertelt conservator Annie Schreuders Derks. Kleine portretten van de overledene werden doorgaans verborgen in een medaillon. Typisch 19de-eeuws zijn de medaillonhangers en andere sieraden met foto én haarlok van de overledene. De rouwjuwelen worden al in de 18de eeuw gevonden. Ook werden haarlokken gebruikt voor armbanden, kettingen en ringen.

,,In het volksgeloof is haar de dragen van levenskracht”, weet de conservator. Haar was ook al in de Oudheid de vertegenwoordiger van een persoon. Het werd beschouwd als de plek waar de kracht en het leven van iedere mens zich concentreerde. ,,Neem het verhaal van Simson en Delila: hij verloor ook zijn kracht en zijn vrijheid toen hij van zijn haar beroofd werd”, aldus Schreuders Derks. Het afknippen van haar werd met argusogen bekeken, evenals de plek waar dat haar naartoe ging. Het moest begraven worden of in het vuur geworpen. Als het niet brandde, was dat een veeg teken: de eigenaar zou niet meer lang leven.

Vooral kraamvrouwen werd aangeraden na de bevalling de eerste twee weken het haar níet te knippen, anders zou het zeker uitvallen. En mocht je je haar willen knippen, dan moest je dat doen bij wassende maan. Zo voorkwam je haaruitval en je haar zou dan in elk geval blijven groeien. Dat haar een magische werking heeft, blijkt ook uit de ingrediënten voor een tovermiddel in de liefde: haar werd hier gemengd in spijs en drank. Proost.