Turkey Now! slaat brug tussen traditie en moderniteit.

recensie

Maandag gaat het Turkey Now! Festival van start. Tot eind april vindt in Rotterdam en Amsterdam een waaier aan concerten, toneel- en dansvoorstellingen plaats om het hedendaags gezicht van Turkije te tonen.

Fel oranje posters met een sprankelend flesje water, merknaam ’Turkey now’, vallen direct op in het straatbeeld. Ze attenderen ons op het andere gezicht van Turkije.

„Water is een element dat alle volken verbindt, het staat voor de Bosporus en symboliseert de Turkse cultuur. Op dit festival komt de geest uit de fles”, aldus Görgün Taner. Taner is directeur van de Istanbul Foundation for Culture and Arts, die met de Nederlandse stichting Kulsan het festival organiseert: „We willen een dialoog aangaan en het Turkije van nu tonen. Naast de mainstream ook de hedendaagse kant laten zien. Zoals met Sezen Aksu, ze is onze popdiva.” Daarom mag ze maandag het festival openen in het Amsterdams Concertgebouw.

Sezen Aksu ontbreekt op geen enkele compilatie met Turkse pop. Sinds het begin van haar loopbaan, in 1975, schreef ze ruim 400 songs. Met 27 albums op haar naam en goed voor 20 miljoen verkochte cd’s, is ze de absolute diva van de Turkse pop.

Aksu: „Ik beschouw mijn muziek als de weerspiegeling van de multiculturele mix in mijn land. Je vindt alle kleuren en verscheidenheid van Turkije in mijn liedjes terug.” En over haar rol als boegbeeld: „Ik houd er niet van om cultureel ambassadrice genoemd te worden. Maar als componist, dichter en artiest ben ik stevig geworteld in de Turkse traditie en dat wil ik graag uitdragen in het buitenland”.

Aksu’s liedjes variëren van stevige beats tot smachtende ballads. Als verrassing is haar stem dagelijks te horen in de Nieuwe Kerk in Amsterdam, waar ze voor de tentoonstelling ’Istanbul, de Stad en de Sultan’ de rondleiding heeft ingesproken.

Hoe oud- en nieuw-Turkije in elkaar overvloeien, demonstreerde Mercan Dede twee weken geleden tijdens de perspresentatie van ’Turkey Now!’ in de Nieuwe Kerk. Dede fuseert oosterse stijlen met westerse elektronische muziek. Terwijl hij de ney-fluit speelt, mixt hij er aan de draaitafels ondertussen fraaie beats en klankschappen doorheen. Geluiden waarop een derwisjdanseres adembenemende figuren draait.

Tijdens de persconferentie vertelt hij: „Er is sprake van een polarisatie tussen het Oosten en de rest van de wereld, wij zien het niet als gescheiden entiteiten. Het is alsof twee broers die elkaar lang niet hebben gezien, elkaar in deze kerk omarmen. Ik sta met een voet in Anatolië, met de ander beweeg ik over de wereld.”

Zo werkte Dede onder anderen samen met de Tunesische ud-virtuoos Dhafer Youssef en de Britse band Transglobal Underground. Dede: „Ook al liggen onze wortels in Turkije, onze takken zijn verstrikt met het Westen. We moeten de taal van vandaag gebruiken, met muziek bereik je iedereen zonder tolk.”

Idealisme en zorg om multiculturalisme was ook het motief voor de oprichting van Kardes Türküler. Ik ontmoet zanger Vedat Yildirim daags na de moord op Hrant Dink in Istanbul: „Ik ben diep getroffen. Hij was een goede vriend van ons, we zouden zelfs binnenkort met hem op tournee door Armenië gaan.”

Kardes Türküler put uit de rijke liederenschat die in de culturele smeltkroes van Turkije verborgen ligt. Vedat: „Het is geen toeval dat we in 1993 begonnen. Er waren toen heftige debatten over de modernisering van Turkije en de vele culturen die hierdoor zouden verdwijnen.” Met elf andere studenten begon hij repertoire uit te voeren in de oorspronkelijke taal: „Het Koerdisch, Armeens, Azerbeidzjaans, Grieks, Georgisch, Laz, Roma en Turks. Onze naam betekent dan ook ’liederen van broederschap’.

Ook rapper Ceza ziet het als zijn taak om mensen te verenigen. Hij heeft niks met bling bling; hooguit een hagelwitte pet en een minuscuul diamantje in ieder oor verraden een speelse verwijzing. Hij treedt op in Babylon, de hipste club van Istanbul. „Mijn naam betekent ’straf’ en heeft een dubbele betekenis. Het begon ooit met een freestyle battle waarin ik de anderen wilde straffen. Ik was toen 12 jaar, nu 30. Ik wil vrede stichten met mijn teksten. Ik ben tegen oorlog, fascisme en racisme.”

Geboren in Uskudar aan de Aziatische zijde van Istanbul, groeide hij op tussen Armeniërs en andere etnische groepen. „Ik voel me dan ook heel triest over de moord op Dink.” Aanvankelijk liet Ceza zich inspireren door Amerikaanse en Franse voorbeelden maar nu „maak ik mijn eigen raps, vooral underground en niet-commercieel, met hart en ziel”.

Ceza ziet uit naar zijn Nederlandse debuut: „Ik wil graag iedereen samenbrengen.”