Louter vorm die toch aan het denken zet

recensie

Regie: Joachim Trier. Met Anders Danielsen. In Rialto, Amsterdam.

De titel ’Reprise’ zegt het al: wat we in deze film gaan zien is een herhaling van wat we eerder hebben gezien. De verteller laat bij de flitsende openingssequentie al iets van vermoeidheid doorklinken.

Twee studenten staan met hun eerste manuscript voor de brievenbus. Nadat de pakken papier in de bus zijn gevallen, spiegelt de film je in razend tempo het mogelijke vervolg van hun geschiedenis voor. In een snelle montage zien we de ondergang van de ene student (manuscript afgewezen) en de opkomst van de ander: belangrijk boek, revolutie in Oost-Afrika, liefde in Parijs, psychose.

Dat zou er gebeurd kunnen zijn. Jonge schrijver, snel succes, in de war, liefde, gekkenhuis. Je kent het wel, zó’n verhaal. Daarna begint de film over de twee beginnende Noorse schrijvers pas echt, maar ook die echte film zit vol toespelingen op eerdere verhalen.

Iets treiterigs schuilt er daarmee wel in dit debuut van de Noor Trier (verre familie van Lars von Trier). ’Reprise’ maakt van ieder levensfeit een kopie. We kennen het type adolescent, we kennen zijn arrogantie, dromen, teleurstellingen, we kennen zijn lieve vriendinnetje, we kennen zijn ’weltschmerz’.

Bataille ligt op het nachtkastje. De muziek is van een punkband die in het Noors The Sex Pistols nadoet. ’Jee, wat ben jij een cliché’, zegt het vriendinnetje dat al jaren aan het lijntje wordt gehouden, als ze haar onbetrouwbare vriend betrapt op een wild feestje waarover hij niets had verteld. Oh ja, dát type.

Je zou van die postmoderne scepsis flink verveeld kunnen raken ware het niet dat de regisseur met vaart die geeuw vermijdt. We hebben aan een halve scène genoeg om het verhaal in te vullen, en dus zien we vaak maar halve scènes. Maar maken we dan wel het juiste verhaal? En als iets in je dan toch begint te verlangen naar de ontroering van de wáre liefde of het échte idealisme, zet de zelfspot je weer op een ander been.

’Louter vorm, geen inhoud’ kopt een Noorse krant over het debuut van een van de studenten. Inderdaad, zó’n film, maar ook louter vorm kan aan het denken zetten.