Bamako is één grote hartekreet

recensie

Regie: Abderrahmane Sissako. Met Aïssa Maïga, Tiécoura Traoré, Danny Glover en Elia Suleiman. Te zien in Amsterdam en Den Haag.

Abderrahmane Sissako. Het Filmfestival van Rotterdam zette hem afgelopen week nog in de schijnwerpers, door hem Filmmaker in Focus te laten zijn, en een klein retrospectief aan zijn werk te wijden. Het Britse filmblad Sight & Sound komt deze maand et een special over ’African Cinema’. Aanleiding om de enerverende Afrikaanse filmgeschiedenis in te duiken is de vertoning van Sissako’s nieuwste film ’Bamako’ in de Britse filmtheaters. Je kunt met recht zeggen dat Sissako op dit moment de meest gevierde Afrikaanse filmer is.

We hebben te maken met een gevoelige, intelligente man die zijn twee vaderlanden (Mauretanië en Mali) verliet voor een derde vaderland (Frankrijk) en die over die vrijwillige ballingschap bleef nadenken. ’De harmonie, dat is twijfel’, merkte Sissako eens op.

In ’Bamako’ laat Sissako voor eens en altijd zien dat het onmogelijk is voor een Afrikaans cineast om geen politiek standpunt te hebben. Op de binnenplaats van zijn ouderlijk huis in Mali richtte hij een rechtszaak in, waarin het Afrikaanse volk de Wereldbank en het IMF aanklaagt. Hoe kun je geld lenen aan corrupte Afrikaanse regeringen en het geld daarna terugvragen van het Afrikaanse volk, dat het geld nota bene nooit heeft ontvangen? Het klinkt zo simpel, zo logisch en toch komen we er met z’n allen niet uit.

Pittige, politieke film, denk je dan. Maar er is ook zo veel meer. ’Bamako’ viert ook het Afrikaanse leven, door op die binnenplaats de dagelijkse dingen door te laten gaan. Een baby wordt gewassen in een teiltje. Vrouwen met de meest ingenieuze kapsels komen samen om gewaden te verven. Er wordt getrouwd. Gelachen. Gezongen. Gemopperd. Geleden. Zoals overal ter wereld.

Van een arm continent wil Sissako niets weten, eerder van een continent dat beroofd is van zijn rijkdom. Dat is een iets andere filosofie. In die opmerkelijk verbale film waarin de argumenten over en weer vliegen, integreert Sissako ook een schitterende Brechtiaanse western-scène waarin de Afro-Amerikaanse acteur Danny Glover en de Palestijnse filmmaker Elia Suleiman plots opduiken. In de meest aangrijpende scène legt Sissako het hele theater dan stil, door een oude man een recitatief te laten aanheffen. Wat hij zegt wordt niet vertaald of ondertiteld. Niet nodig ook. Deze cri de coeur – het hoogtepunt van ’Bamako’ – voel je in je tenen.