Spannend Schudden laat in ’Zout’ zijn spierballen zien

opinie

’Zout’ van Schudden. Regie: Titus Tiel Groenestege. Vanavond te zien in Raalte (Hoftheater), morgen in Heemstede (De Luifel), 23 t/m 25/1 in Tilburg (Schouwburg). Tournee t/m 6 juni. Informatie: www.schudden.nu of www.hekwerk.nl

Emiel de Jong en Noël van Santen kunnen iets bijzonders: ze maken van alledaagse voorwerpen iets speciaals. Iets multi-functioneels ook.

Voorbeeld: een dame in een treincoupé heeft een groene boa om. In de volgende scène is de coupé een vissenkom, de mannen spelen goudvissen en de boa is een wiebelende waterplant. De scène daarna is de vissenkom een buitenhuisje waar een zoon voor zijn vader wil koken. De boa is...tadaaa...een streng groente die alleen maar even fijngesneden hoeft te worden. Slim, doordacht en het werkt nog op de lachspieren ook.

De mannen vormen sinds meer dan een decennium het duo Schudden. Hun handelsmerk is visueel en fysiek theater en de eerdere theaterprogramma’s waren onderhoudend, met afwisselende scènes waarbij veel attributen langskwamen. Nadeel daarvan was dat niet alle vondsten leuk waren en de grap of clou regelmatig niet aan het eind van de scène lag. Alsof het kruit al was opgebrand.

Hun vorige show, ’Klam’, had al meer eenheid van plaats en handeling, namelijk een wasserette, maar er werden ook genoeg uitstapjes gevonden. Uitstapjes die associatief werden gemaakt.

Wat verder opviel was dat er meer scènes kwamen waarin het duo sprak. Dat leverde dialogen op waarin de ontroering niet werd geschuwd. Schudden leek klaar met simpel scoren en ging de diepte in. Die lijn hebben ze nu, onder de bezielende leiding van regisseur Titus Tiel Groenestege, gelukkig voortgezet.

De scènes zijn strak tegen elkaar aan gemonteerd en hebben meer tekst dan ooit. Dat maakt de mannen minder afhankelijk van ’materiaalvondsten’, hoewel er in ’Zout’ – want zo heet hun zesde voorstelling – een paar in zitten die niet te versmaden zijn. Nooit geweten dat gootsteenontstoppers zoveel konden buiten het bereik van een gootsteen en in de handen van De Jong en Van Santen.

Uitgangspunt in ’Zout’ is een vader die met zijn zoon in een huisje eens gezellig een ’weekendje samen’ gaat doorbrengen De vader is te joviaal, de zoon nors en afwachtend. Al snel kantelen echter de verhoudingen en aan het eind van de voorstelling zijn de rollen helemaal omgedraaid: zoonlief heeft letterlijk de spierballentaal van pa overgenomen en de vader is mild en vergeetachtig.

Het begrip ’twee mannen in een huisje’ krijgt in ’Zout’ al snel een heel andere lading, want ook hier zijn veel uitstapjes. Zoals gezegd is dat huisje in een mum omgetoverd tot een treincoupé, het toiletblok van een benzinestation, een radio, een berenkooi of een vliegtuig. En mijn favoriete scène: een weerhuisje waar de liefde opbloeit. Fascinerend, dat decor.

Was het in vorige voorstellingen van Schudden wel eens jammer dat Emiel de Jong bijna altijd de underdog speelde, nu zijn de verhoudingen ongewisser en daardoor is het een stuk spannender om naar de scènes te kijken.

In ’Zout’ wordt cabaret als het ware met toneel en mime gemengd. De Jong en Van Santen blijken prima acteurs die net zo goed met tekst als met attributen overweg kunnen. Schudden laat de spierballen zien.