De Duitsers wilden de VS binnen vallen

recensie

William Boyd heeft een roman over spionage geschreven gebaseerd op een vrij onbekend historisch gegeven: de Britse campagne om de Amerikaanse publieke opinie te winnen voor interventie in de Tweede Wereldoorlog.

De meeste Amerikanen en hun vertegenwoordigers in het Congres zagen helemaal niets in een nieuwe oorlog in Europa, maar de Britse premier Winston Churchill was vastbesloten de neutraliteit van de VS te doorbreken. Zijn agenten verspreidden in Amerika zoveel mogelijk propaganda ten gunste van de geallieerden.

De Russische emigrante Eva Delectorskaya is een van die agenten. Zij voedt Amerikaanse media met valse informatie. Haar baas en minnaar stuurt haar naar New Mexico om bij een contact landkaarten op te halen. De kaarten zijn bewerkt om de indruk te wekken dat de Duitsers van zins waren Amerika vanuit het zuiden binnen te vallen. Het blijkt een valstrik, waar Eva ternauwernood aan ontsnapt. Zij moet onderduiken en een nieuwe identiteit aannemen.

Ver na de oorlog (waar uiteindelijk door Pearl Harbor de Amerikanen bij betrokken raakten) zoekt Eva degene die haar heeft verraden. Zij gebruikt daarbij haar dochter Ruth als lokaas. Maar de wraak kan Eva geen rust brengen, zij blijft getekend door het spionagewerk, het verraad en de nimmer aflatende angst om weggehaald te worden.

De Schotse schrijver Boyd, die lang geleden debuteerde met de satirische roman 'A good man in Africa', wisselt in het boek knap van perspectief (moeder en dochter) en tijd (oorlogsjaren en jaren zeventig). Hij schetst een portret van twee bijzondere vrouwen, die geen heldendom zoeken maar moed tonen door hetgeen op hun pad komt niet uit de weg te gaan. De moeder laat zich ronselen als agente en de dochter laat zich op haar beurt door de moeder gebruiken voor het eindspel. Het gevaar doet er niet echt toe, het misbruik ook niet, maar het verraad is onvergeeflijk.