Een econoom in Las Vegas

recensie Zijn vrouw is een sexy croupier die lijdt aan consumptiedwang. Zelf maakt hij zich zorgen om het milieu. De roman ’Broei’ geeft economische theorieën een menselijk gezicht.

De Nederlandse titel ’Broei’ deugt eigenlijk niet, want er broeit niets in deze Amerikaanse debuutroman, hooguit de woestijn van Las Vegas, waar de roman zich afspeelt. De oorspronkelijke titel, ’The burning’, is veel krachtiger: burning roept associaties op met vuur, heftigheid, verwoesting, iets onherroepelijks. Iets kan ellenlang broeien, een brand duurt doorgaans korter.

En branden doet het in het leven van econoom Logan Smith, al is hij eigenlijk bestemd voor een saai leventje. Want zijn specialisme is geschiedenis van economische theorieën, en daar zit niemand op te wachten. Wie het echt wil maken in de economische wereld, gaat voor de praktijk, het bedrijfsleven en het grote geld.

Alles verandert als Logan tijdens een weekendje gokken een sexy croupier ontmoet. Al snel wordt zij zijn vrouw en om dichtbij haar te kunnen zijn, aanvaardt Logan een positie aan de universiteit van Arizona. Zijn baan vereist deelname aan een symposium, en hoewel Logan er met tegenzin aan begint, wordt hij al snel door zijn eigen onderzoek gegrepen. Met behulp van een vrouwelijke collega ontwikkelt hij een nieuwe economische theorie die de vloer aanveegt met alle klassieke theorieën.

Erg knap beschrijft Legendre hoe Logans theorie steeds meer vorm krijgt, steeds meer heilige huisjes omverhaalt en door hemzelf steeds vuriger wordt bepleit. Deze verhaallijn doorkruist die van Logans huwelijk, dat bergafwaarts gaat en zich van drama naar drama voortsleept.

Dat is geen toeval: in Logans theorie speelt grenzeloos consumptief gedrag een grote rol, en zijn vrouw is het schoolvoorbeeld van zulk gedrag. Als gokverslaafde wil zij almaar meer, meer, meer.

Zo koppelt Legendre de macro-economie van Logans onderzoek aan de micro-economie van Logans privé-leven en dat doet hij ontzettend goed: nergens spelt hij het verband voor de lezer uit, maar overal is het, komt het terug, duikt het op.

Een zwak punt is, dat Logans theorie helemaal niet zo opzienbarend klinkt. Zijn belangrijkste stelling is dat productie en consumptie tot nu toe gezien worden als een gesloten systeem dat geen rekening houdt met het milieu. Zo wordt in economische berekeningen wel rekening gehouden met de afschrijving van een fabriek, maar niet met de uitputting van bijvoorbeeld grondstoffen en natuurgebieden.

Big deal denk je dan al snel als lezer. Iedereen weet toch inmiddels wel dat de aarde het huidige consumptiegedrag eigenlijk niet aankan? Dat een theorie van een personage deze open deur staaft, is een mooi romangegeven, maar rechtvaardigt niet de enorme hoeveelheid pagina's die Legendre aan het uitschrijven van Logans colleges en ideeën wijdt.

Waarom doet hij dat? Misschien wil Legendre, die zelf economie studeerde voordat hij overstapte naar creative writing zijn twee vakgebieden te graag koppelen, met als gevolg dat geen van beiden helemaal uit de verf komen. Of misschien heeft de Amerikaan Legendre, die tegenwoordig in Schotland woont, zich te veel op het Amerikaanse lezerspubliek gericht, dat gemiddeld beduidend minder oog voor milieuzaken heeft dan de Europese lezers. Wat de reden ook is, het haalt de roman deels onderuit, want de lezer neemt er Logan, die toch een nobel standpunt inneemt, veel minder serieus door.