Lintje kwam op de plek van jodenster

recensie

Op 10 mei 1945 schreef Frieda Brommet vanuit het bevrijde kamp Auschwitz een briefje aan een vriendin in Amsterdam: ,,Meer dan zeven maanden lig ik nu al in bed. Ik heb eerst roodvonk gehad, toen tyfus, Durchfall (diarree) en nu pleuritis aan twee kanten. Verder niets (lach niet).”

Het is een wonder dat de negentienjarige Frieda de oorlog heeft overleefd. Haar eveneens gevangen moeder redde haar door het weinige eten uit haar mond te sparen en aan haar dochter te geven.

In Auschwitz eindigt de gruwelijke reeks ervaringen van dit joodse meisje uit Amsterdam, dat om de hoek woonde bij Anne Frank (die in dezelfde tijd in het kamp verbleef). Het gezin Brommet dook twee jaar onder bij een uitvreter in Warmond (die aan deze ’hulp’ fors verdiende) en werd verraden door een echtpaar dat na de oorlog zwaar bestraft is - de vrouw kreeg zelfs de doodstraf, die echter nooit is uitgevoerd.

Via Westerbork kwamen Frieda en haar moeder Rebecca in Auschwitz terecht, waar ze op 27 januari 1945 door de Russen werden bevrijd. Na de oorlog hoorden ze dat hun man en vader was overleden.

Frieda moest nog lange tijd in Auschwitz herstellen, zo verzwakt was ze. Ze trouwde in 1951 met Herman Menco - hij bleek in dezelfde (laatste) trein van Westerbork naar Auschwitz te hebben gezeten en door dezelfde Tsjechische arts te zijn gered. Hun gemeenschappelijk verleden vormde echter geen band, Herman kon of wilde niet over zijn kampervaringen praten. Het echtpaar groeide uit elkaar en scheidde in 1976.

Frieda was toen al zeer actief geworden in de liberale joodse gemeenschap, en dat is ze nog steeds. Ze kreeg daarvoor in 1991 een koninklijke onderscheiding. ,,Het lintje kwam op de plek van de jodenster”, schrijft de journalist Ad van Liempt, eindredacteur van ’Andere Tijden’. Hij stelde de ervaringen van Frieda te boek, en heeft dat heel mooi gedaan, met oog voor soms navrante details en woede over de opstelling van landgenoten tijdens de oorlog.