Mooie rozenkrans van Stockhausen

recensie

1. Stockhausen – StimmungHillier EnsembleHarmonia Mundi

2. John Luther Adams – For Lou HarrisondiversenNew World Records

3. Xenakis – Béton ArméEnsemble 7090BV Haast

4. Nadia Boulanger, MademoiselleBruno Monsaingeon DVD Ideale Audience

5. John Adams – Complete piano musicRalph van RaatNaxos

6. Feldman – String QuartetIves Ensemblehat[now]ART

7. Mahler – Symf. 5KCO/HaitinkPentatone

8. New Trombone Col-lectiveEtcetera

9. Sibelius/Lindberg – VioolconcertenLisa Batiashvili, Fins RSO/OramoSony/BMG

10. Roosbeef (ongekendtalent.nl)

„’t Is... mooi / ’t is klaar / ’t is goed / ’t is gedaan / ’t is op / ’t is rond / ’t wordt plat.” In de auto terug van een concert naar huis hoorde ik begin maart ’Simek ’s Nachts’ op Radio 1. Simek interviewde Roos Rebergen, die tussendoor ook nog wat van haar liedjes aan de piano zong. Achttien is ze en alles aan haar klinkt echt en ongefilterd: ontroerend goede melodieën, onverwachte harmonische wendingen, ijzersterke teksten, zuiver en hartverscheurend gezongen. Zulke authentieke stemmen kun je ook in de klassieke muziek met een kaarsje zoeken.

De Finse violiste Lisa Batiashvili is er zo eentje: niet de constante powerplay van veel van haar leeftijdsgenoten, niet het ijzeren repertoire op zo’n cd, wél kunnen zingen en ontroeren en Sibelius’ Vioolconcert op een heel eigen manier kunnen laten horen.

Dat authenticiteit een kunstenaar ook eenzaam kan maken, zag je in de obituaries bij het overlijden van Karlheinz Stockhausen. Goed, de internationale pers schreef erover en wereldwijd betreurde een aanzienlijke groep liefhebbers het verlies van een van de authentiekste stemmen van het naoorlogse componeren. Maar in Nederland werd onder musici nogal nuchter gereageerd, een jonge garde componisten haalde ongehoord haar schouders op. In Stockhausens geboorteland Duitsland geen staatsbegrafenis, geen grote herdenkingsconcerten. Veel cd’s met zijn muziek zijn er niet verkrijgbaar buiten de eigen uitgaven van Stockhausen Verlag. Maar dit jaar nam Theatre of Voices een mooie ’Stimmung’ op, een soort rozenkrans voor zes versterkte stemmen.

De twee John Adamsen in deze lijst komen beiden uit Amerika. De snelste John Adams (zonder doopnaam) verraste Nederland tijdens het Holland Festival met zijn nieuwe opera ’Dr Atomic’. Kleiner van stuk zijn zijn dansante pianowerken, die met verve werden opgenomen door Ralph van Raat. De in Alaska woonachtige John Luther Adams componeerde met zijn uur-lange ’For Lou Harrison’ een gamelan-achtig in memoriaal voor twee piano’s en strijkers, traag in tijd verglijdend.

Een van de helden van de Alaskaan was Morton Feldman, van wie het Ives Ensemble als tweede een opname maakte van het Eerste Strijkkwartet, met zijn lengte van een uur het kortste kwartet van de Amerikaan. De uitvoering draagt weer echt de signatuur van het Ives Ensemble: zuiver gespeeld, precies en toch ademend, klanken die met een zachte huid zijn omspannen.

Ook Nederlandse top is de ongeschoren romantiek van Xenakis door Ensemble 7090; de al even onstuimige Mahler 5 door Haitink uit 1970, een memorabele uitvoering die door Pentatone opnieuw werd uitgegeven; en het magische New Trombone Collective, dat dit jaar tijdens zijn eigen trombonefestival het dak van de Doelen toeterde.

De meesterlijke documentaire van Bruno Monsaingeon over de strenge Franse componistenmaakster Nadia Boulanger is al wat ouder en dus nog in zwart-wit. Maar haar diepzinnige uitspraken over muziek gelden nog steeds. Als er een hemel bestaat, zit Boulanger daar nu met Stockhausen zijn partituren door te vlooien.