Haregewoins moederhart kan geen nee zeggen

recensie Harregewoin Teferra begon met de opvang van één weesmeisje. Nu zijn er via de zorg van deze Ethiopische vrouw al 250 kinderen in het Westen geadopteerd. ,,Als God wil dat ik dit doe, dan zal ik het doen.”

De discussie over adoptie leeft weer volop in Nederland. Na een grote kinderhandelaffaire in China dringt de vraag zich op of internationale adoptie niet juist misstanden in de hand werkt.

Helaas is mensensmokkel een feit. Jaarlijks worden miljoenen vrouwen, kinderen en mannen verhandeld en uitgebuit. Het is onvermijdelijk dat geldzucht en ander misbruik ook af en toe de adoptiewereld binnendringen, net zoals dat gebeurt in gezinnen met biologische kinderen.

Ondanks schandalen blijft adoptie op onze overbevolkte aardbol een uiterst sympathieke manier om naar liefde zoekende kinderen en volwassenen bijeen te brengen.

Meestal horen we niets van de tussenpersonen in dit proces. Wie zijn die mensen die als een magneet wezen, vondelingen en halfwezen aantrekken, en weer uit handen geven? Wat beweegt hen? Wat doen zij goed, en wanneer gaan zij de fout in?

Toevallig is er net een boek uit dat zo’n tussenpersoon uitgebreid belicht. De titel is duf: ’Zij maakt het verschil. De dappere strijd van een vrouw in Afrika’, geschreven door de Amerikaanse Melissa Fay Green, moeder van zeven kinderen, onder wie twee uit Ethiopië. Met tegenzin begin je te lezen, tot Haregewoin Teferra, weduwe in Addis Abeba, je bij de kladden grijpt.

Waarom leggen wildvreemden hun baby aan haar poort, brengen tantes en politieagenten kindertjes langs, en sturen ambtenaren iedereen door naar Haregewoin? Eenvoudig: omdat haar moederhart geen nee kan zeggen, hoe vol haar eigen tweekamerwoning ook is.

Terwijl Ethiopië nog niet beseft dat het aidsdrama begonnen is, druppelen de kinderen bij Haregewoin binnen. Deze gezette dame van één meter veertig gaat standaard gekleed in rubberen slippers, een rood bloesje en een lange rok met luipaardprint. Na de dood van haar man werkt ze zeven jaar in de Egyptische hoofdstad Caïro als cateraar. Als haar dochter in Addis ziek wordt, keert ze terug naar huis om haar te verzorgen. Maar de dochter sterft en Haregewoin blijft gebroken achter. In die periode van grote duisternis vraagt de kerk haar om een weesmeisje op te vangen. Haar instinctieve reactie is simpel: ,,Als God wil dat ik dit doe, dan zal ik het doen.”

Eén wordt twee, en vrij snel vier. „Dat is echt genoeg. Het is goed zo”, zegt Haregewoin als de directeur van het katholieke hulpwerk in 2000 weer belt. Ze voelt zich „bijna weer helemaal de oude. De kinderen zijn een godsgeschenk.” Maar de directeur heeft andere zorgen dan haar genezing. Hij wordt overspoeld met kinderen, en heeft er nog vier voor Haregewoin in petto. Zonder officiële steun en slechts met wat geld van haar andere dochter en vrienden voedt en kleedt Haregewoin haar kroost. Het gerucht verspreidt zich dat zij aidswezen opneemt, van wie Ethiopië er in 2001 al een miljoen heeft.

Het hek is van de dam. Zwaar zieke ouders met aids leveren hun kinderen af aan de poort van Haregewoins huisje, agenten brengen vondelingen, dorpelingen komen naar de hoofdstad in de hoop hun gezonde kind zo nog een kans te geven. Haar oude vrienden protesteren en zien liever dat ze een fatsoenlijke kantoorbaan neemt. Ze zijn bang en schamen zich. Haregewoin is haar tijd ver vooruit: ze is een van de weinigen die bij het zien van kinderen met aids niet bang zijn voor besmetting.

Haregewoin heeft in 2003 ruim dertig kinderen in huis en verwelkomt een Europese dame die haar vertelt dat er internationale adoptie bestaat. Steeds meer adoptiebureaus vinden de weg naar Ethiopië en naar Haregewoin. Het blijft een druppel op een gloeiende plaat. In 2005 heeft het land 4,4 miljoen weeskinderen, van wie 1,5 miljoen aidswezen. Haregewoin wordt bekend in de VS, krijgt giften opgestuurd en kan twee nieuwe huizen huren.

Langzaam begint het haar op te breken dat zij geen gerichte opleiding heeft en geen begeleiding krijgt. Een geval van misbruik wil ze het liefst verzwijgen. Arme buren roddelen over haar ’voorspoed’ en over kindersmokkel, iemand schakelt de politie in. Eind 2005 wordt Haregewoin gearresteerd, haar kinderen dreigen te worden overgeplaatst. Het loopt allemaal met een sisser af. Er zijn via Haregewoin 250 kinderen in het Westen geadopteerd. Het boek bevat ook ontroerende anekdotes hoe het een aantal van hen in de VS vergaat.