Eindelijk vertellen militairen over Zuid-Celebes

recensie

Nederland 2, 21.25 uur

Zestig jaar geleden trok een groep van ruim 120 Nederlandse militairen van het Detachement Speciale Troepen door Zuid-Celebes, een eiland in Indonesië, waar op dat moment de noodtoestand was uitgeroepen. Onder leiding van de fameuze kapitein Westerling brachten ze rust en orde in het gebied, maar de manier waarop is altijd omstreden gebleven. Voor het eerst praten drie militairen over hun ervaringen, in twee achtereenvolgende uitzendingen van het geschiedenisprogramma ’Andere Tijden’, vanavond en op 18 januari.

Het optreden van de speciale troepen bezorgde Nederland jarenlang een slechte naam in de wereld: er vielen duizenden slachtoffers, die zonder enige vorm van geregelde rechtspraak om het leven werden gebracht. De Republiek Indonesië, waarmee Nederland destijds in een vorm van oorlog verwikkeld was, bracht zelfs het gerucht in omloop dat er 40.000 burgers bij zijn gedood. Later Nederlands onderzoek kwam uit op ruim 4000 slachtoffers.

Kapitein Westerling zocht persoonlijk via openbare verhoren uit of iemand zich aan terroristische acties had schuldig gemaakt. Als dat zo was, ging hij zelf, ten overstaan van de dorpsbevolking, tot executie over. Dat leidde tot heftige schrikreacties, waardoor het aantal aanslagen op blanken en op Indonesiërs die met de blanken samenwerkten afnam. Westerling had van zijn meerderen toestemming gekregen dit soort middelen te gebruiken om rust en orde in Zuid-Celebes terug te brengen.

De Zuid-Celebes-affaire heeft in 1969 voor grote opschudding gezorgd, omdat in een uitzending van Vara’s ’Achter het Nieuws’ de gebeurtenissen daar als oorlogsmisdaden werden bestempeld. ’Andere Tijden’ komt daar nu op terug, en presenteert voor het eerst interviews met betrokken militairen. Uitzonderlijk, omdat de soldaten destijds afspraken dat zij nooit zouden laten weten wat er in Zuid-Celebes werkelijk was gebeurd.