Las Vegas ligt toch ook in de woestijn?

Zaragoza heeft lang stilgestaan. Maar komt nu in actie met een Expo en een gokparadijs.

Tja, wat valt er voor moois te zeggen over Zaragoza? De Spaanse stad heeft het niet gemakkelijk; alle jongeren trekken er weg, de hoogvlakte rond de stad heeft weinig te bieden voor wie niet van verwoestijning houdt, en de werkgelegenheid zit al jaren in een neerwaartse spiraal. En om het tij van een en ander te keren, wisten de autoriteiten geen zaliger plan te bedenken dan het bouwen van een gokpretpark van Las Vegas-allure.

Maar er is hoop voor de hoofdstad van de provincie Aragón. De Expo 2008, van 14 juni tot 14 september van dit jaar, moet een nieuw tijdperk inluiden. Een tijdperk waarin bedrijven zich graag in Zaragoza vestigen, de mopperig aangelegde bevolking trots is op haar stad en de recreatiemogelijkheden aanzienlijk toenemen. Met man en macht wordt er gebouwd aan de wereldtentoontstelling die het thema water en duurzaamheid krijgt – handig gekozen met alle aandacht voor stijgende zeespiegels, overstromingen, tsunami’s en, voor de Spanjaarden dichter bij huis: uitdroging.

De plannen zijn indrukwekkend. In een meander van de Ebro wordt op 25 hectare tentoonstellingsruimte gerealiseerd. Daarnaast verrijst een park van 120 hectare. Al 90 landen, waaronder Nederland, zegden hun medewerking toe, 15.000 vrijwilligers zetten zich in voor de tentoonstelling. Drieduizend werklieden bouwden aan het vijfsterrenhotel, de paviljoens, de gloednieuwe brug over de Ebro en het meest kenmerkende gebouw: de toren in de vorm van een waterdruppel.

Grote evenementen bewezen in Spanje al vaker dienst. In Zaragoza keken ze de afgelopen jaren met afgunst naar steden als Sevilla (Expo’92), Barcelona (Olympische Spelen ’92) en Valencia (America’s Cup 2007) en hoe deze zich ontpopten tot dynamische en geliefde steden.

Op papier heeft Zaragoza heus mogelijkheden: de stad ligt centraal en heeft goede verbindingen met de welvarende delen van het land: Madrid, Barcelona en het noorden: Baskenland, Galicië. Toch is het de vraag of de Expo de vruchten afwerpt die Zaragoza voor ogen heeft. De stad blinkt uit in het maken van ongemakkelijke keuzes. Want uit wiens koker kwam toch dat plan voor een megapretpark net buiten de stad?

De onherbergzame streek tussen Zaragoza en Madrid zou bij uitstek geschikt zijn voor een gokparadijs, zo luidde de redenering. Gran Scala gaat het heten, en het krijgt 32 hotels met casino’s, twee themaparken, een renbaan en een stadion. Het doel: meer bezoekers, meer werkgelegenheid. Kritiek wordt gepareerd met het argument dat Las Vegas óók in de woestijn ligt. Men rekent op 25 miljoen bezoekers per jaar.

Het zet de Expo 2008 in een minder gelukkig licht. Met zo’n hysterisch gokparadijs om de hoek komt het thema ’water en duurzaamheid’ wat minder goed uit de verf. Het weerhoudt de organisatie er niet van groots in te zetten. Zo werd Bob Dylan ingehuurd om het spektakel muzikaal te ondersteunen. En zullen er in de twee maanden van de Expo talloze voorstellingen en concerten zijn. Dat gaat op geheel Spaanse wijze: welk ander evenement hanteert openingstijden tot drie uur ’s nachts?

De pr-dame van Expo die op een ijskoude winterdag een rondleiding over het bouwterrein verzorgt, is reuze enthousiast over het hele project. Ze vertelt dat er van het begin af aan veel aandacht is besteed aan de ’post-Expo’. „In Sevilla zag je hoe het terrein na de Expo verloederde. Als je daar nu komt, vind je een verlaten terrein met roestige gebouwen. Maar het Expoterrein in Zaragoza is ook nadien intensief te gebruiken. Het wordt een zakendistrict waar bedrijven hun intrek kunnen nemen in de paviljoens. Het terrein biedt alle moderne faciliteiten die je als bedrijf kunt wensen.”

Zaragoza heeft jarenlang stilgestaan’, erkent de voorlichtster. „Maar wij denken met de komst van de Expo een slag te maken.” Dat blijkt wel. De organisatie spreekt in een brochure optimistisch over de 25 miljoen toeristen die Spanje jaarlijks ontvangt in de maanden juni tot en met september. Als de organisatie alle 25 miljoen op de Expo in Zaragoza verwacht, dan heeft ze, zo valt te vrezen, toch een ietwat verkeerd beeld van de aan de costa’s bivakkerende Engelsen, Duitsers en Nederlanders. Een dagje Barcelona is tot daar aan toe. Maar naar Zaragoza afreizen voor een educatief onderonsje over water? Daar krijg je de eerste de beste bingedrinkende adolescent niet voor van zijn strandbed.

Maar goed, laten we optimistisch zijn en mét de zaragozanos hopen dat de toeristen hun weg naar de Expo weten te vinden. Al was het maar om de concurrentie met Las Vegas, slechts enkele tientallen kilometers verderop, aan te gaan.