Kunst in een ander jasje

Het Rijksmuseum gaat in zee met de Hema. Beroemde taferelen krijgen een plek op babyrompertjes, dienbladen en chocoladerepen.

Een babyrompertje met een vrolijke roze print ontleend aan de motieven op een zeventiende-eeuwse Chinese vaas en het dessin van een achttiende-eeuws tapijt. Theedoeken bedrukt met details van spelende kinderen op antieke Delftsblauwe tegeltjes. Een toilettasje met een afbeelding van een achttiende-eeuws stadsgezicht van Cornelis Springer gecombineerd met kleurrijke vlinders, die werden gekopieerd van een antieke vaas. Vanaf vandaag liggen in de schappen van de Hema tientallen producten waarvan de afbeeldingen en dessins zijn gebaseerd op vaak eeuwenoude kunstvoorwerpen uit de collectie van het Rijksmuseum in Amsterdam. Het Rijksmuseum nam het initiatief tot deze opmerkelijke samenwerking. Het museum wil zijn collectie toegankelijker maken door deze op onverwachte plekken te presenteren aan een breed publiek. De Hema ziet in de samenwerking ’een unieke kans’ om kunst en modern design te mixen en een reeks nieuwe producten te ontwikkelen.

Voor de ontwerpers van de Hema bleek de collectie van het Rijksmuseum een ’schatkamer’ vol dessins, stijlen en technieken. Ze kregen van het museum alle vrijheid om te kiezen en te combineren. Hema-ontwerpster Toya Verberne: „We hebben verschillende afbeeldingen gecombineerd die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben, zoals een landschap van een Hollandse meester uit de zeventiende eeuw met een illustratie op een Chinese vaas uit dezelfde periode.” Deze ’vertaalslag’ van authentieke kunst naar artikelen uit het dagelijks leven met een herkenbaar Hema-handschrift, leidde tot 55 nieuwe producten van uiteenlopende aard, van schrijfwaren, wenskaarten en chocoladerepen tot paraplu’s en serviesgoed.

Beroemde schilderijen als De Keukenmeid van Vermeer en Kinderen der Zee van Jozef Israëls duiken op op cadeaudozen, dienbladen en serviesgoed. En het Joodse Bruidje van Rembrandt staat op een koektrommel. Dat klinkt vreselijk oubollig en roept associaties op met de kitscherige dienbladen en koekblikken met reproducties van bekende schilderijen die je vaak aantreft op rommelmarkten. Maar die vergelijking gaat mank. De ontwerpers van de Hema hebben de beroemdste schilderijen van Nederland op een verrassende manier weten te combineren met frisse Hema-motieven of gemixt met bloemige dessins van antieke vazen, tegels of tapijten. Oude, vertrouwde beelden worden gepresenteerd in een fris en eigentijds jasje, waardoor je er met heel andere ogen naar gaat kijken. Toch zullen sommigen gruwen van deze edelkitsch of vinden dat je zo niet met kunst mag omgaan. Maar zowel de Hema als het Rijksmuseum is enthousiast over de resultaten van de samenwerking.

De Hema verwacht een run op de nieuwe productenserie, waarvan de achtergronden zullen worden toegelicht in een brochure voor de klanten. Daarin wordt ook uitgelegd welke kunstvoorwerpen als inspiratiebron hebben gediend. Voor het warenhuis lijkt het belang van deze samenwerking een duidelijke zaak. Maar ook het Rijksmuseum ziet louter voordelen. Volgens de nieuwe directeur Wim Pijbes die op 1 juli aantreedt, had dit initiatief, bedacht door zakelijk directeur Jan Willem Sieburgh, uit zijn eigen koker kunnen komen. „Ik vind het een uitstekend idee om als museum ook actief te zijn op andere, minder voor de hand liggende podia. Het Rijksmuseum is meer dan een verzamelplaats van schilderijen.” Zeker nu het museum vanwege een grote verbouwing waarschijnlijk pas in 2013 weer opengaat, is het zaak om zich op alle mogelijke manieren en plekken te presenteren, meent Pijbes.

De keuze voor de Hema lag volgens zakelijk directeur Sieburgh voor de hand, omdat het warenhuis en het museum veel gemeen hebben. Allebei zijn het oer-Hollandse topmerken. „Het Rijksmuseum beheert de Nederlandse kunst en geschiedenis en behoort tot het culturele erfgoed. Ook de Hema is zo typisch Nederlands dat je het tot het nationale erfgoed zou kunnen rekenen.” Net zoals de Hema voor iedereen is, voor jong, oud, rijk en arm, wil ook het Rijksmuseum uitstralen dat het ’van en voor iedereen’ is. Voor Sieburgh kwam ook geen enkel ander warenhuis in aanmerking. „Het was wat ons betreft Hema of niets.”