Rebellie is de Japanner vreemd

recensie

Regie: Louis Psihoyos. Met Richard O’Barry. In 8 filmtheaters.

Wie aankomt in kustplaats Taiji in Japan struikelt over de blije dolfijnen (uithangborden, standbeelden) maar de werkelijkheid is anders. Pottenkijkers worden geweerd in de baai waar op de dolfijnen wordt gejaagd. Anders dan de walvis (ooit gered in een van de eerste en meest succesvolle milieuacties ’Save the whale’) is de dolfijn nog steeds een bedreigde diersoort.

De Japanse vissers trekken zich daar niets van aan. Een levende dolfijn voor dolfinaria levert 150.000 dollar op, een dode dolfijn nog altijd 600 dollar. Dolfijnenvlees bevat een voor de mens giftige hoeveelheid kwik maar wordt op Japanse scholen gewoon bij de lunch geserveerd.

Regisseur Louis Psihoyos en activist Richard O’Barry willen de dolfijnen redden. De ironie wil dat O’Barry zelf aan de basis stond van de wereldwijde dolfijnenindustrie. Hij trainde tien jaar lang de dolfijnen die Flipper speelden in de legendarische tv-serie die de dolfijn als edelmoedige, fijne kameraad promootte.

In die tien jaar kwam O’Barry echter tot inkeer. Dolfijnen zijn intelligente en gevoelige dieren die beschikken over zelfbewustzijn en empathie, zegt O’Barry in de film. Ze verdragen geen gevangenschap en ze verdienen het al helemaal niet om aan een spies te worden geregen.

Wie kan het met hem oneens zijn? ’The Cove’ won de publieksprijs op het documentairefestival IDFA en getuigt daarmee ook van de diergevoeligheid onder de IDFA-bezoekers. ’The Cove’ is effectief, emotioneel geladen actiemateriaal. Psihoyos interviewt zichzelf over de wandaden van de Japanners. Hij interviewt O’Barry die vertelt over Flipper.

Regisseur Psihoyos (voorheen onder water fotograaf) maakt mooie beelden onder water van mens en dolfijn en legt spannend de voorbereidingen vast van de clandestiene film van de slachting in de baai. O’Barry wandelt met die gruwelbeelden op een scherm op zijn buik een vergadering van de Verenigde Naties binnen.

’The Cove’ wil ingrijpen in de werkelijkheid en is daarmee weer een stapje verder verwijderd van het documentaire ideaal van pure registratie, maar daar windt Psihoyos ook geen doekjes om. Wat ’The Cove’ onbedoeld ook duidelijk maakt is dat wij westerlingen meer begrijpen van dolfijnen dan van Japanners.

De Japanner, die kleine arme landen manipuleert en zich lang niks aantrekt van de westerse druk, blijft een vreemde eend, mag je concluderen uit deze film. Je mag je zelfs afvragen of hij wel tot empathie in staat is. In ieder geval niet tot rebellie, suggereert Louis Psihoyos, milieuactivisten heeft het land niet.

Is dat zo? De regisseur laat een Japanner, een hoge visserij ambtenaar, aan het woord, die nauwelijks op het bloedbad reageert. Tja. Een slottekst vertelt dat hij inmiddels is vertrokken. Daar hadden we nou nog wel wat meer over willen horen.